Khám phá quy trình soát xét báo cáo tài chính để tối ưu hóa kết quả kinh doanh

Taca
Kiến thức kế kiểm
Cập nhật: 17 Tháng 1, 2025

Quy trình soát xét báo cáo tài chính chính là bước đệm vững chắc giúp doanh nghiệp của bạn không chỉ kiểm tra chính xác tình hình tài chính mà còn tối ưu hóa mọi con số để đạt được hiệu quả tối đa. Đây không chỉ là một thủ tục, mà là cơ hội để bạn phát hiện cơ hội và khắc phục những điểm yếu tiềm ẩn, nâng cao uy tín và sự minh bạch. Cùng khám phá ngay quy trình này trong bài dưới dưới đây nhé.

Quy trình soát xét báo cáo tài chính tổng quan

Báo cáo tài chính là “xương sống” của doanh nghiệp, phản ánh toàn bộ tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh. Một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như mất cân đối số liệu, sai lệch nghĩa vụ thuế hay thậm chí bị cơ quan chức năng “hỏi thăm”.

Vì vậy, việc soát xét kỹ lưỡng không chỉ giúp doanh nghiệp đảm bảo tính chính xác, minh bạch mà còn giảm thiểu rủi ro trong các cuộc thanh kiểm tra. Hãy cùng tìm hiểu các bước quan trọng để rà soát báo cáo tài chính một cách bài bản và hiệu quả nhất.

>> Trọn bộ kiến thức bạn có thể xem tại: Soát xét báo cáo tài chính: Bí quyết để doanh nghiệp ngăn chặn tốt rủi ro về thuế

(1) Kiểm tra tính chính xác của các tài khoản trên Bảng cân đối tài khoản

Đầu tiên, hãy nhìn vào Bảng cân đối kế toán. Mọi con số ở đây đều phải có lý do tồn tại của nó. Nếu có khoản nào trông “lạ lẫm”, hãy đặt câu hỏi: “Nó từ đâu ra? Nó có hợp lý không?” Một số lỗi thường gặp có thể bắt nguồn từ việc ghi nhận sai tài khoản hoặc hạch toán nhầm số tiền.

(2) Kiểm tra số dư tài khoản

Tiếp theo, hãy so sánh số dư của các tài khoản với thực tế. Điều này giống như việc kiểm tra ví tiền sau một ngày dài mua sắm – số tiền còn lại có khớp với hóa đơn không? Nếu không, cần xem xét lại những khoản thu và chi xem có mục nào bị ghi sót hay không. Đừng quên kiểm tra cả phiếu thu, phiếu chi và hóa đơn kèm theo.

(3) Kiểm tra tài khoản thuế GTGT (TK 133)

Thuế GTGT là một trong những khoản dễ bị sai lệch nhất, vì thế doanh nghiệp cần cẩn thận hơn cả. Cần kiểm tra xem số dư thuế GTGT được khấu trừ có khớp với báo cáo thuế hàng tháng không. Nếu có sự chênh lệch, nguyên nhân có thể do phía nhân sự kế toán hạch toán sai hoặc chưa kê khai đầy đủ hóa đơn đầu vào. Còn có những trường hợp, doanh nghiệp “lỡ tay” khấu trừ thuế của một hóa đơn chưa hợp lệ, đến khi kiểm tra lại mới tá hỏa nhận ra.

>> Xem đầy đủ tại: Cách kiểm tra hóa đơn: Đảm bảo tính hợp pháp và an toàn tài chính cho doanh nghiệp

(4) Kiểm tra các khoản chi phí trả trước

Doanh nghiệp cũng thường có những khoản chi phí phải trả trước nhưng sử dụng trong nhiều kỳ, như tiền thuê văn phòng, phần mềm kế toán hay bảo hiểm. Việc kiểm tra chi phí trả trước giúp đảm bảo số liệu được ghi nhận đúng và phân bổ hợp lý. Nếu số liệu có vẻ “bất thường”, hãy lật lại sổ sách xem có khoản nào bị hạch toán nhầm hay chưa phân bổ đúng kỳ không.

>> Chi tiết tại: Kiểm tra sổ sách kế toán: Bật mí chiến lược tối ưu để bảo vệ lợi ích doanh nghiệp

(5) Kiểm tra phân bổ chi phí trả trước (CCDC)

Đối với những khoản như máy tính, máy in, bàn ghế… vốn cần được phân bổ dần theo thời gian. Mở bảng phân bổ CCDC ra, so sánh số liệu với bảng chi tiết. Nếu có sự chênh lệch, có thể bạn đã phân bổ sai hoặc chưa cập nhật đúng dữ liệu. Đồng thời nhớ kiểm tra lại cách ghi nhận ban đầu, xem có điều chỉnh nào cần thực hiện không nhé.

(6) Kiểm tra tài khoản hàng tồn kho (TK 156)

Kiểm tra hàng tồn kho cũng quan trọng không kém, vì chỉ một lỗi nhỏ cũng có thể dẫn đến sai lệch lớn. Hãy mở bảng nhập – xuất – tồn, so sánh với số dư tài khoản 156. Nếu có sự khác biệt, khả năng cao là bạn đã chưa tính lại giá xuất kho trên phần mềm hoặc quên cập nhật hóa đơn mua hàng. Đôi khi, hàng đã xuất bán nhưng hóa đơn chưa về, khiến số liệu không đồng nhất.

(7) Kiểm tra khấu hao tài sản cố định (TSCĐ)

Máy móc, nhà xưởng, phương tiện vận chuyển… đều cần khấu hao theo thời gian, và đây là khoản chi phí không thể bỏ qua. Hãy kiểm tra bảng khấu hao xem có khớp với số liệu trên Bảng cân đối kế toán không. Nếu phát hiện sự chênh lệch, có thể do phương pháp trích khấu hao chưa đúng hoặc một kỳ nào đó bị sót. Hãy đảm bảo rằng bạn đã cập nhật đủ các khoản khấu hao hàng tháng để tránh tình trạng “đến cuối năm mới giật mình”.

(8) Kiểm tra thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 3334)

Thuế thu nhập doanh nghiệp là khoản doanh nghiệp cần nộp sau khi đã tính toán lợi nhuận. Hãy đối chiếu số thuế đã nộp trong 4 quý với số thuế phải nộp cả năm. Nếu có sự chênh lệch, có thể doanh nghiệp đã tính sai chi phí thuế hoặc chưa điều chỉnh các khoản giảm trừ hợp lý.

(9) Kiểm tra sổ quỹ tiền mặt

Hãy nhớ rằng, tiền mặt trong quỹ doanh nghiệp không được phép âm, vì đơn giản là tiền mặt đâu thể “âm” được, đúng không? Nếu phát hiện số dư âm tại bất kỳ thời điểm nào trong năm, cần kiểm tra ngay xem có nghiệp vụ nào chưa ghi nhận hay không. Trong trường hợp quỹ thiếu hụt, có thể cần ghi nhận khoản vay ngắn hạn để điều chỉnh lại dòng tiền.

(10) Kiểm tra tài khoản tiền gửi ngân hàng

Cuối cùng, hãy kiểm tra xem số dư tiền gửi ngân hàng có khớp với sổ phụ ngân hàng vào ngày cuối kỳ không. Nếu có sự chênh lệch, có thể do một số giao dịch chưa được cập nhật kịp thời hoặc hạch toán sai. Việc đối chiếu này giúp đảm bảo rằng số tiền thực tế trong tài khoản khớp với sổ sách kế toán, tránh những sai sót đáng tiếc khi lập báo cáo tài chính.

>> Tham khảo ngay: Báo cáo soát xét: Bí quyết giúp doanh nghiệp tiết kiệm hiệu quả tài chính

Quy trình soát xét báo cáo tài chính chi tiết – Rà soát thế nào cho nhanh, cho chuẩn?

Dưới đây là đầy đủ 6 bước trong quy trình soát xét báo cáo tài chính chi tiết mà doanh nghiệp có thể áp dụng để tối ưu thời gian nhưng vẫn đảm bảo báo cáo đạt chuẩn.

quy-trinh-soat-xet-bao-cao-tai-chinh-chi-tiet

Bước 1: Kiểm tra báo cáo tài chính nhanh qua sổ nhật ký chung

Sổ nhật ký chung chính là nơi lưu trữ tất cả các giao dịch tài chính của doanh nghiệp, nên đây sẽ là điểm khởi đầu hợp lý cho quá trình soát xét báo cáo tài chính.

(1) Rà soát các bút toán định khoản: Kiểm tra lại các giao dịch “Nợ” và “Có”, đảm bảo doanh nghiệp đã ghi nhận đúng tài khoản và số tiền. Khi có bút toán nào bất thường hoặc chưa có chứng từ đầy đủ, cần điều chỉnh ngay.

(2) Đối chiếu số liệu phát sinh hàng tháng: Bạn cần phải tổng hợp các số liệu từ sổ nhật ký chung và đối chiếu với bảng cân đối tài khoản. Nếu có sai lệch, cần tìm ra nguyên nhân và đưa ra phương hướng điều chỉnh kịp thời.

Bước 2: Kiểm tra báo cáo tài chính nhanh qua bảng cân đối tài khoản

Bảng cân đối tài khoản giúp bộ phận nhân sự kế toán soát xét số dư và phát hiện các sai sót trong quá trình hạch toán. Vì vậy, để tránh sai sót, doanh nghiệp cần chú trọng vào các tài khoản sau:

(1) Tài khoản 133 (Thuế GTGT được khấu trừ)

Số dư của tài khoản 133 phải khớp với báo cáo thuế hàng tháng, hàng quý. Nếu có sai lệch, cần kiểm tra ngay các hóa đơn đầu vào và hồ sơ khai thuế. Một trong những lỗi thường gặp là kê khai thiếu hóa đơn hoặc kê khai sai số tiền thuế được khấu trừ, dẫn đến số thuế GTGT đầu vào không đúng thực tế. Doanh nghiệp cần rà soát kỹ danh sách hóa đơn đã kê khai, đồng thời đối chiếu với tờ khai thuế để đảm bảo số liệu chính xác.

>> Chi tiết thông tin: Hướng dẫn kiểm tra hồ sơ khai thuế: Doanh nghiệp cần kiểm tra những giấy tờ nào?

(2) Chi phí trả trước (TK 242, TK 335)

Chi phí trả trước bao gồm những khoản chi mà doanh nghiệp đã thanh toán nhưng chưa ghi nhận vào chi phí ngay lập tức, chẳng hạn như tiền thuê văn phòng, mua phần mềm, chi phí bảo dưỡng định kỳ,… Những khoản này cần được phân bổ dần theo từng kỳ thay vì ghi nhận một lần.

Nếu không, có thể dẫn đến chênh lệch giữa sổ kế toán và thực tế chi phí doanh nghiệp đã sử dụng. Để tránh lỗi này, cần đối chiếu số dư tài khoản 242, 335 với bảng phân bổ công cụ dụng cụ hoặc bảng phân bổ chi phí trả trước. Nếu phát hiện có sự khác biệt, cần rà soát lại cách hạch toán và điều chỉnh kịp thời.

(3) Tài khoản 156 (Hàng tồn kho)

Doanh nghiệp cần so sánh số dư hàng tồn kho trên sổ sách với bảng nhập – xuất – tồn để đảm bảo con số khớp nhau.

Sai lệch trong số liệu hàng tồn kho thường xuất phát từ việc ghi nhận sai giá vốn, chưa cập nhật đầy đủ số lượng hàng nhập kho, hoặc hạch toán nhầm tài khoản. Nếu phát hiện số dư không hợp lý, cần kiểm tra lại cách định khoản, phương pháp tính giá xuất kho và rà soát báo cáo nhập hàng để xác định nguyên nhân.

Ngoài những điểm đã đề cập ở trên, còn một số yếu tố khác doanh nghiệp cần xem xét trước khi lập báo cáo tài chính, bao gồm:

Tài khoản 211 (Tài sản cố định – TSCĐ): Đối chiếu bảng trích khấu hao với số khấu hao lũy kế để đảm bảo tính đúng đắn. Nếu có sai lệch, cần kiểm tra lại cách trích khấu hao hàng tháng.
Tài khoản 3334 (Thuế TNDN phải nộp): So sánh số thuế đã nộp trong bốn quý với số thuế phải nộp cả năm. Nếu có chênh lệch lớn, cần điều chỉnh chi phí thuế trước khi lập báo cáo tài chính.
Tài khoản 111 (Tiền mặt): Kiểm tra sổ quỹ tiền mặt, đảm bảo không có tình trạng âm quỹ trong bất kỳ thời điểm nào. Nếu có, cần bổ sung quỹ bằng cách vay ngắn hạn hoặc điều chỉnh dòng tiền.
Tài khoản 112 (Tiền gửi ngân hàng): Đối chiếu số dư cuối kỳ trên sổ kế toán với sổ phụ ngân hàng đến ngày 31/12. Nếu có sai lệch, cần kiểm tra lại toàn bộ giao dịch phát sinh.

Bước 3: Kiểm tra các tài khoản hàng tồn kho

Hàng tồn kho là tài sản quan trọng của doanh nghiệp, nhưng nếu không kiểm tra cẩn thận, có thể dẫn đến những sai sót đáng tiếc. Dưới đây là những điểm cần chú ý khi soát xét tài khoản này:

(1) Tài khoản hàng tồn kho chỉ có số dư nợ, tức là phản ánh giá trị thực tế của hàng hóa còn lại trong kho vào cuối kỳ. Nếu phát hiện có số dư bên có, hãy kiểm tra ngay vì có thể có sai sót trong quá trình hạch toán.

(2) Sổ sách kế toán ghi một đằng, thực tế hàng hóa trong kho lại một nẻo? Điều này khá nguy hiểm. Do đó, cần kiểm kê số lượng hàng thực tế trong kho rồi đối chiếu với sổ sách.
Nếu có chênh lệch, phải truy ngược lại nguyên nhân: Nhập sai? Xuất thiếu? Hay thất thoát trong quá trình lưu kho?

(3) Khi hàng hóa xuất kho, cần đảm bảo tính giá xuất kho theo đúng phương pháp đã đăng ký (bình quân gia quyền, FIFO, LIFO…). Nếu sử dụng bình quân gia quyền, cần tính toán chính xác, tránh trường hợp sai giá làm ảnh hưởng đến lợi nhuận và thuế.

>> Có thể bạn quan tâm: Lợi nhuận trước thuế và sau thuế: Có thể tối ưu hóa đồng thời cả hai không?

(4) Kiểm tra số dư đầu kỳ, số phát sinh nợ, số phát sinh có và số dư cuối kỳ.

Ngoài ra, bạn cần đối chiếu số liệu giữa sổ cái tài khoản 152, 155, 156 (Nguyên vật liệu, thành phẩm, hàng hóa) với bảng kê nhập – xuất – tồn để đảm bảo mọi giao dịch đều được ghi nhận đúng.

(5) Nếu hàng tồn kho bị giảm giá trị so với giá gốc (do lỗi thời, hư hỏng, mất giá trên thị trường), cần thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Doanh nghiệp cần lưu ý, dự phòng này chỉ áp dụng khi giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc chứ không phải cứ thấy hàng cũ là thực hiện trích lập.

Trong trường hợp hàng tồn kho mà bị âm thì đây là một dấu hiệu bất thường, doanh nghiệp cần rà soát ngay các vấn đề sau:

Cần kiểm tra xem hóa đơn đầu vào đã có chưa, hay có tình trạng bán hàng trước khi nhập kho? Bởi vì có nhiều trường hợp khi hàng hoá đã bán ra rồi nhưng chưa ghi nhận nhập kho đầu vào?
Kiểm tra xem các giao dịch xuất kho có đúng số lượng hàng tồn không. Bởi có thể có sai sót trong quá trình ghi nhận số lượng hàng xuất, tức là khi sổ sách ghi xuất 100 đơn vị nhưng thực tế chỉ có 90, chắc chắn có vấn đề.
Kiểm tra xem các giao dịch hạch toán có sai sót không.
Doanh nghiệp nên thực hiện kết chuyển giá vốn theo tháng hoặc cuối năm để đảm bảo lợi nhuận phản ánh đúng thực tế.
Nếu công cụ dụng cụ đã xuất dùng, đừng để số dư ở tài khoản 153, vì nó không còn là hàng tồn kho nữa.
Nếu giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng hóa hoặc vật tư thấp hơn giá thị trường tại ngày 31/12, hãy thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho để tránh tổn thất lớn khi quyết toán.
Nếu doanh nghiệp sản xuất, cần đảm bảo định mức tiêu hao nguyên vật liệu chính xác. Khi tính giá thành, phải chú ý đến các khoản phân bổ chi phí và hàng dở dang để tránh sai lệch trong báo cáo tài chính.

Bước 4: Kiểm tra tiền lương và các khoản tính theo lương

Kiểm tra tiền lương nhằm mục đích đảm bảo tính minh bạch, hợp lệ và hợp lý của toàn bộ hệ thống trả lương trong doanh nghiệp. Dưới đây là cách kiểm tra nhanh báo cáo tài chính với các khoản liên quan đến tiền lương.

(1) Kiểm tra hợp đồng lao động, bảng chấm công và bảng lương

Trước tiên, hãy mở hợp đồng lao động của nhân viên ra và xem xét kỹ: mức lương, phụ cấp, thưởng, các khoản khấu trừ… có đúng như trên bảng lương hàng tháng không?

Nếu có sự điều chỉnh lương trong kỳ, đã có phụ lục hợp đồng kèm theo chưa?
Bảng chấm công có khớp với số ngày làm việc thực tế không?
Các khoản tính theo lương (bảo hiểm, thuế TNCN…) đã được hạch toán đúng chưa?

(2) Kiểm tra số dư lương cuối kỳ – Cẩn thận với lương chưa trả!

Đến cuối kỳ, có thể có những khoản lương chưa chi trả hoặc tạm ứng trước cho nhân viên. Lúc này, bạn cần rà soát:

Số dư lương cuối kỳ trên sổ sách có khớp với thực tế không?
Đã lập biên bản đối chiếu công nợ với nhân viên chưa?
Các khoản bảo hiểm có đúng theo thông báo từ cơ quan bảo hiểm không?

Nếu có sai lệch, cần kiểm tra lại quá trình hạch toán hoặc đối chiếu lại với các bộ phận liên quan.

(3) Kiểm tra tài khoản 334

Tài khoản 334 (Phải trả người lao động) đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh lương và các khoản trích theo lương. Khi kiểm tra, doanh nghiệp cần thực hiện:

Đối chiếu số dư Nợ đầu kỳ trên sổ cái tài khoản 334 với bảng CĐPS (Cân đối phát sinh) để đảm bảo số liệu không bị sai lệch ngay từ đầu.
Kiểm tra tổng phát sinh Có trong kỳ: Tổng lương phải trả (gồm lương cơ bản, phụ cấp, tăng ca) có đúng với bảng lương không?
Đối chiếu tổng phát sinh Nợ trong kỳ: Số tiền đã thanh toán, tạm ứng, khấu trừ có khớp với thực tế chi trả không?

(4) Kiểm tra bút toán hạch toán tiền lương

Mọi khoản lương phải được ghi nhận chính xác vào sổ sách kế toán. Cần kiểm tra các đầu mục sau:

Các bút toán hạch toán đã đúng nguyên tắc kế toán chưa?
Chứng từ lương có đầy đủ chữ ký của các bên liên quan không?
Nhân viên đã có mã số thuế cá nhân chưa? Nếu chưa đăng ký, việc quyết toán thuế cuối năm có thể gặp rắc rối.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng phải đảm bảo các khoản phụ cấp trên bảng lương được kê khai đúng quy định, tránh tình trạng kê khai thiếu hoặc sai sót làm ảnh hưởng đến quyền lợi của nhân viên.

>> Tìm hiểu thêm: Quyết toán thuế – Tất cả những điều doanh nghiệp cần nắm rõ để tối ưu hóa lợi ích và tránh rủi ro pháp lý

(5) Kiểm tra quyết định tăng lương

Khi doanh nghiệp tăng lương, phụ cấp cho nhân viên, bộ phận nhân sự công ty cần đảm bảo:

Có phụ lục hợp đồng hoặc quyết định tăng lương kèm theo.
Các khoản phụ cấp thể hiện rõ trong hợp đồng lao động, tránh nhầm lẫn khi tính thuế.
Phân biệt khoản miễn thuế và khoản chịu thuế TNCN theo quy định hiện hành.

Đây là bước quan trọng để tránh việc hạch toán sai, đồng thời đảm bảo nhân viên nhận đúng mức lương mới mà không gặp bất kỳ rắc rối nào trong quá trình kê khai thuế.

Bước 5. Kiểm tra nhanh báo cáo tài chính qua hệ thống tài khoản

Việc kiểm tra báo cáo tài chính không chỉ dừng lại ở con số, mà còn là quá trình rà soát sự phù hợp và chính xác của từng tài khoản. Để làm được điều này, cần thực hiện một số bước quan trọng.

Trước hết, hãy kiểm tra số dư và số phát sinh. Đây là bước nền tảng để xác định số liệu có khớp hay không. Tổng số dư Nợ và Có trên bảng cân đối số phát sinh phải được kiểm tra kỹ lưỡng, đảm bảo chúng đã cân bằng. Nếu có sự chênh lệch, cần truy tìm nguyên nhân ngay lập tức.

Tiếp theo, xác minh tính phù hợp của số dư tài khoản. Không phải cứ thấy số dư là kết luận đúng ngay, mà phải đặt câu hỏi: con số này có hợp lý với bản chất và mục đích sử dụng của tài khoản hay không? Hãy cùng xem xét cách kiểm tra nhanh một số tài khoản quan trọng.

(1) Kiểm tra tài khoản 111

Bước đầu tiên, hãy so sánh số dư Nợ đầu kỳ trên sổ Cái TK 1111 với bảng CĐPS và sổ Quỹ tiền mặt. Kiểm tra tương tự với các khoản phát sinh trong kỳ. Tiếp theo, rà soát xem có ngày nào quỹ bị âm không, vì nếu có, có thể công ty đã chi nhiều hơn số tiền thực tế đang có.

Một điểm đặc biệt quan trọng: tài khoản tiền mặt không bao giờ có số dư bên Có, nếu thấy có, chắc chắn có sai sót cần điều chỉnh. Cuối kỳ, đối chiếu số dư với biên bản kiểm kê quỹ ngày 31/12 để đảm bảo sự khớp nối. Nếu công ty có khoản tiền mặt bằng ngoại tệ, cần kiểm tra xem đã thực hiện đánh giá lại tỷ giá hay chưa.

(2) Kiểm tra TK 112

Bước đầu tiên là so sánh số dư đầu kỳ, số phát sinh trong kỳ và số dư cuối kỳ giữa sổ Cái TK 112, bảng CĐPS và sổ tiền gửi ngân hàng. Một nguyên tắc quan trọng: tài khoản này cũng không nên có số dư bên Có, nếu có, có thể doanh nghiệp đang hạch toán sai.

Tiếp theo, kiểm tra sổ phụ của tất cả các ngân hàng mà công ty có tài khoản, so sánh số liệu với sổ chi tiết TK 112 để đảm bảo tính chính xác. Với tiền gửi ngoại tệ, cần thực hiện đánh giá lại tỷ giá vào cuối kỳ và kết chuyển lãi/lỗ vào doanh thu tài chính hoặc chi phí tài chính.

(3) Thực hiện kiểm tra số dư tài khoản 133

Đối chiếu số phát sinh trong tài khoản 133 với tờ khai thuế GTGT. Nếu có sự chênh lệch, cần kiểm tra kỹ chứng từ để xác định nguyên nhân.

>> Đọc ngay: Rà soát tờ khai thuế giá trị gia tăng: Doanh nghiệp bạn có đang tuân thủ đúng luật?

(4) Kiểm tra tài khoản công nợ 131 và 331

Số dư tài khoản này phải được so sánh với sổ chi tiết công nợ. Ngoài ra, vào cuối năm, cần đối chiếu với biên bản xác nhận công nợ tại ngày 31/12 để đảm bảo không có sai lệch giữa doanh nghiệp và đối tác.

(5) Xác minh tài khoản 142 và 242

Số dư cuối kỳ của tài khoản này phải bằng với số chi phí còn lại cần phân bổ. Nếu phát hiện số dư cao bất thường hoặc đã phân bổ hết nhưng vẫn còn số dư, có thể công ty đang phân bổ chưa hợp lý. Đây cũng là lúc cần rà soát xem số lần phân bổ chi phí đã phù hợp chưa, có cần điều chỉnh lại hay không.

(6) Thực hiện kiểm tra tài sản cố định

Khi kiểm tra tài sản cố định, trước hết, hãy so sánh số phát sinh trong kỳ với bảng trích khấu hao để đảm bảo tính chính xác. Đồng thời, kiểm tra số năm trích khấu hao xem có phù hợp với quy định không. Một điểm quan trọng là đối chiếu số dư tài khoản 211 với tổng nguyên giá tài sản cố định trên bảng trích khấu hao để đảm bảo không có sự sai lệch.

(7) Thực hiện kiểm tra tài khoản 333 và các loại thuế

Ở đây, bạn cần lưu ý 4 nội dung quan trọng cần kiểm tra. Đầu tiên, thuế môn bài đã được kết chuyển chưa? Tiếp theo, nếu có số dư thuế GTGT, cần so sánh với chỉ tiêu [40] trên tờ khai thuế GTGT.

Sau đó, kiểm tra số thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trên tài khoản 333 với số liệu trên tờ khai quyết toán thuế TNDN. Cuối cùng, đối chiếu số thuế thu nhập cá nhân với tờ khai quyết toán thuế TNCN để đảm bảo sự khớp nối giữa số liệu kế toán và báo cáo thuế.

Bước 6: Kiểm tra các khoản mục bất thường

Rà soát các khoản mục bất thường là một bước cực kỳ quan trọng để doanh nghiệp đảm bảo tính minh bạch, ngăn chặn các “điểm gợn” trên báo cáo tài chính. Những khoản mục này có thể là tín hiệu cảnh báo về sự sai lệch trong hoạt động kế toán hoặc chiến lược tài chính đòi hỏi doanh nghiệp cần xem xét kỹ lưỡng.

(1) Trước tiên, doanh nghiệp nên để mắt đến tốc độ tăng lợi nhuận so với tốc độ tăng doanh thu. Nếu lợi nhuận liên tục tăng nhanh hơn doanh thu trong một thời gian dài, điều này có thể phản ánh sự tối ưu hóa chi phí hoặc hiệu suất kinh doanh vượt trội. Tuy nhiên, cũng không loại trừ khả năng doanh nghiệp đã “can thiệp” một số khoản mục kế toán để tạo ra mức lợi nhuận ấn tượng hơn thực tế.

(2) Tiếp theo, các khoản phí phi hoạt động hoặc chi phí hoạt động bất thường cũng là một dấu hiệu cần lưu ý. Nếu một doanh nghiệp có những khoản chi phí đặc biệt xuất hiện đều đặn và chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu qua nhiều năm, có thể đây là chiến lược phân bổ chi phí để tác động đến lợi nhuận báo cáo. Cũng không thể xem nhẹ đặc điểm này vì có thể doanh nghiệp khai chưa đúng một số điểm nào đó trên báo cáo.

(3) Một điểm nữa cần xem xét là sự thay đổi nguyên tắc kế toán. Việc doanh nghiệp đột ngột thay đổi phương pháp khấu hao tài sản cố định hoặc điều chỉnh cách định giá hàng tồn kho có thể làm thay đổi đáng kể con số trên báo cáo tài chính. Ví dụ, nếu chuyển từ phương pháp khấu hao nhanh sang khấu hao tuyến tính, chi phí khấu hao sẽ giảm, giúp lợi nhuận trong kỳ trông cao hơn. Nếu việc chuyển đổi này đảm bảo tuân thủ quy định, bạn có thể dễ dàng tự giải trình, nhưng nếu không rõ ràng, bạn có thể sẽ nằm trong diện thanh kiểm tra :gắt gao” của cơ quan Thuế.

>> Xem ngay: Thanh tra kiểm tra thuế – Doanh nghiệp cần làm gì đạt kết quả tốt?

(4) Cuối cùng, một dấu hiệu khá tinh tế nhưng không kém phần quan trọng: doanh nghiệp có liên tục đạt hoặc vượt qua mức lợi nhuận dự báo của các nhà phân tích không? Nếu điều này diễn ra một cách “hoàn hảo” qua nhiều quý, có khả năng doanh nghiệp đã sử dụng một số kỹ thuật kế toán để điều chỉnh con số sao cho vừa vặn với kỳ vọng của thị trường. Điều này không đồng nghĩa với sai phạm, nhưng cần đánh giá cẩn thận để tránh những rủi ro không mong muốn khi có sự thay đổi trong điều kiện kinh doanh thực tế.

Vậy khi nào doanh nghiệp cần soát xét báo cáo tài chính?

Ở những thời điểm cần thiết, soát xét nhằm giúp doanh nghiệp phát hiện sai sót, điều chỉnh kịp thời và nâng cao tính minh bạch. Vậy, doanh nghiệp cần soát xét báo cáo tài chính trong những thời điểm nào?

Thứ nhất, nếu doanh nghiệp muốn kiểm tra định kỳ hoạt động kế toán, thì đây là thời điểm hợp lý để soát xét báo cáo tài chính. Quá trình này giúp doanh nghiệp đánh giá lại công tác tổ chức kế toán, phát hiện điểm yếu trong hệ thống kiểm soát nội bộ và điều chỉnh kịp thời. Điều này đặc biệt quan trọng nếu đội ngũ kế toán còn non kinh nghiệm hoặc chưa có kế toán trưởng đảm nhiệm.

Thứ 2, khi doanh nghiệp sắp bước vào đợt thanh – kiểm tra thuế, việc rà soát trước là bước đi chiến lược để tránh sai sót. Một lỗi nhỏ trong báo cáo tài chính có thể kéo theo hàng loạt vấn đề, từ việc giải trình với cơ quan thuế đến những ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp. Kiểm tra trước giúp doanh nghiệp chủ động, giảm thiểu rủi ro và tránh áp lực khi bị cơ quan thuế yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa.

Thứ 3, việc soát xét báo cáo tài chính còn giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật. Những sai sót không cố ý về số liệu hoặc chính sách kế toán có thể dẫn đến vi phạm, gây ra các khoản phạt không đáng có. Do đó, việc rà soát định kỳ là cách tốt nhất để hạn chế rủi ro pháp lý.

Thứ 4, Nếu doanh nghiệp cảm thấy chính sách thuế hiện tại có điểm chưa hợp lý, soát xét báo cáo tài chính sẽ giúp rà soát và điều chỉnh kịp thời. Việc này không chỉ đảm bảo tuân thủ quy định mà còn giúp tối ưu chi phí thuế một cách hợp lý.

Cuối cùng, khi ban lãnh đạo muốn có cái nhìn rõ ràng hơn về tình hình tài chính thực tế, một báo cáo tài chính chính xác là nền tảng để ra quyết định đúng đắn. Nếu số liệu kế toán chưa thực sự phản ánh chính xác hiệu quả kinh doanh, thì việc kiểm tra lại là điều cần thiết để có bức tranh tài chính trung thực nhất.

Trên đây là toàn bộ kiến thức đắt giá về quy trình soát xét báo cáo tài chính. Hy vọng rằng, mỗi doanh nghiệp đã tự có cho mình một cái nhìn rõ ràng hơn về tầm quan trọng của việc soát xét báo cáo tài chính cũng như thời điểm phù hợp để thực hiện. Cũng mong rằng, sau bài viết này, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc rà soát sổ sách, đảm bảo hồ sơ kế toán – thuế luôn đúng chuẩn, từ đó vững vàng trước mọi cuộc thanh kiểm tra.

TACA đã mang đến Dịch vụ soát xét báo cáo tài chính & báo cáo quản trị – một giải pháp toàn diện giúp doanh nghiệp đảm bảo tính chuẩn mực và hiệu quả của các báo cáo. Đồng hành chính là đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, quy trình thực hiện chuyên sâu và cam kết đồng hành dài hạn giúp TACA trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy của các CEO từ lớn đến nhỏ. Với báo cáo tài chính, dịch vụ không chỉ phân tích tổng thể, chỉ ra các khoản mục dễ bị cơ quan thuế kiểm tra mà còn đưa ra lời khuyên tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh và sử dụng vốn. Đối với báo cáo quản trị, TACA đánh giá thực trạng, phân tích tính khả thi và đưa ra giải pháp phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.