Kiểm tra sau thông quan – Những điều doanh nghiệp cần biết

Taca
Kiến thức hải quan
Cập nhật: 17 Tháng 4, 2023

“Kiểm tra sau thông quan” là cụm từ mới được xuất hiện trong hoạt động của ngành hải quan những năm gần đây. Cụ từ này tuy ngắn gọn, nhưng chứa đựng những nội dung hết sức quan trọng trong tiến trình đổi mới, hiện đại hóa của ngành hải quan nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế. Vậy cụ thể Kiểm tra sau thông quan là gì và những vấn đề xoay quang Kiểm tra sau thông quan được quy định và vận hành như thế nào? Hãy cùng TACA tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây:

Kiểm tra sau thông quan (Post Clearance Audit – PCA) là gì?

Theo khoản 1 Điều 77 Luật Hải quan 2014, Kiểm tra sau thông quan là hoạt động kiểm tra của Cơ quan Hải quan đối với hồ sơ hải quan, sổ kế toán, chứng từ kế toán và các chứng từ khác, tài liệu, dữ liệu có liên quan đến hàng hóa; kiểm tra thực tế hàng hóa trong trường hợp cần thiết và còn điều kiện sau khi hàng hóa đã được thông quan. Thời hạn kiểm tra sau thông quan là 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai Hải quan.

>>>Xem thêm: Kiểm tra sau thông quan là gì (Post Clearance Audit – PCA)? Một số quy định trong Kiểm tra sau thông quan

Vai trò của Kiểm tra sau thông quan

– Kiểm tra sau thông quan tác động tích cực với hệ thống quản lí của cơ quan hải quan thông qua việc nhận biết và xử lí các rủi ro tiềm ẩn của hệ thống.

– Thông qua hoạt động Kiểm tra sau thông quan có thể dẫn tới mở rộng phạm vi kiểm tra tiếp theo khi cần thiết trong nhiều lĩnh vực khác, như kiểm tra chế độ giấy phép, về hạn ngạch, về xuất xứ hàng hóa, về chống bán phá giá…

– Kiểm tra sau thông quan là một công cụ hiệu quả đối với công tác kiểm tra, giám sát của hải quan, bởi thông qua nghiệp vụ này cơ quan hải quan được khá đầy đủ thông tin về giao dịch có liên quan được phản ánh trong hệ thống sổ sách kế toán và báo cáo tài chính của các doanh nghiệp.

– Kiểm tra sau thông quan cho phép cơ quan hải quan áp dụng đơn giản hóa các biện pháp giám sát, quản lí trên cơ sở hiện đại hóa hải quan nhưng vẫn đảm bảo chức năng quản lí nhà nước về hải quan.

– Kiểm tra sau thông quan là một trong những biện pháp nâng cao năng lực quản lí của cơ quan Hải quan, thực hiện chống gian lận thương mại có hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện thông quan nhanh.

– Kiểm tra sau thông quan là một trong những biện pháp góp phần đảm bảo thực hiện nghiêm chỉnh và có hiệu quả pháp luật hải quan và các văn bản pháp luật có liên quan đến lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa, đặc biệt nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp

– Đảm bảo ngăn chặn tình trạng thất thu ngân sách, giảm chi phí quản lí về hải quan, giảm thiểu rủi ro cho các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật hải quan.

Đối tượng kiểm tra sau thông quan

Kiểm tra sau thông quan chỉ kiểm tra các đơn vị có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến kinh doanh xuất nhập khẩu đang hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Không phân biệt thành phần kinh tế, nguồn vốn sở hữu cũng không chờ đợi sự thoả thuận hoặc văn bản yêu cầu của doanh nghiệp.

– Các chủ thể liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu

– Các đơn vị ủy thác xuất nhập khẩu

– Đại lý khai thuê hải quan

– Các đơn vị cung cấp dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh

– Các hãng bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu

– Các ngân hàng thương mại

– Cơ quan thuế nội địa

– Người mua hàng nhập khẩu trên thị trường nội địa

– Các cơ quan, tổ chức giám định hàng hóa….

Theo luật pháp của nhiều nước thì các đối tượng có liên quan trực tiếp đến thương mại quốc tế (người nhập khẩu/người ủy thác) là đối tượng trực tiếp của kiểm tra sau thông qua, các đối tượng khác có trách nhiệm hợp tác, giúp đỡ và cung cấp các thông tin cần thiết khi cơ quan Hải quan yêu cầu.

Các trường hợp kiểm tra sau thông quan

Cụ thể tại Điều 78 Luật Hải quan 2014, các trường hợp kiểm tra sau thông quan bao gồm:

– Kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hải quan và quy định khác của pháp luật liên quan đến quản lý Xuất Nhập Khẩu.

– Đối với các trường hợp không thuộc quy định tại khoản 1 Điều 78 Luật Hải quan 2014 thì việc kiểm tra sau thông quan được thực hiện trên cơ sở áp dụng quản lý rủi ro.

– Kiểm tra việc tuân thủ pháp luật của người khai hải quan.

Phạm vi và nội dung kiểm tra sau thông

– Phạm vi: kiểm tra tất cả chứng từ sổ sách trong vòng 5 năm trở về trước, tính từ ngày trên Quyết định Kiểm tra sau thông quan (Thậm chí Hải Quan còn yêu cầu chứng từ trong giai đoạn trước thời điểm 5 năm nếu như không đủ căn cứ để đưa ra con số cụ thể)

– Nội dung: chứng từ bộ phận kế toán, kho, xuất nhập khẩu, sản xuất, và nội dung có trên Quyết định Kiểm tra sau thông quan.

Địa điểm và thời gian thực hiện Kiểm tra sau thông quan

– Hoạt động Kiểm tra sau thông quan có thể được thực hiện tại:

+ Tại trụ sở Chi cục Hải quan (nơi khai báo Hải quan)

+ Tại trụ sở Chi cục Kiểm tra sau thông quan

+ Tại trụ sở người khai hải quan (tại Doanh nghiệp)

– Thời gian thực hiện được quy định:

+ Thời hạn kiểm tra tại trụ sở Chi cục Hải quan, Chi cục Kiểm tra sau thông quan theo quyết định kiểm tra, tuy nhiên tối đa không quá 05 ngày làm việc.

+ Thời hạn kiểm tra tại trụ sở người khai hải quan theo quyết định kiểm tra và tối đa không quá 10 ngày làm việc.

Thông thường, hải quan sẽ mời doanh nghiệp đến chi cục đã làm tờ khai để kiểm tra hồ sơ kiểm tra sau thông quan. Nếu quý doanh nghiệp rơi vào trường hợp này, thì cần chuẩn bị kỹ hồ sơ kiểm tra sau thông quan để đảm bảo thời gian làm việc được nhanh chóng, thuận lợi. (Chi tiết quy trình kiểm tra sau thông quan được quy định tại Quyết định số 1410/QĐ-TCHQ ngày 14/05/2015 của Tổng cục hải quan. Các bước thực hiện quy định tại Điều 9).

>>Xem thêm:

Cục kiểm tra sau thông quan Tổng cục Hải quan

Quy trình kiểm tra sau thông quan

Quy trình Kiểm tra sau thông quan quy định trình tự, thủ tục, hồ sơ và nội dung tiến hành các bước công việc từ thu thập thông tin, xác định đối tượng kiểm tra, thực hiện kiểm tra, xử lý kết quả kiểm tra và giải quyết các công việc có liên quan đến kết quả kiểm tra của cơ quan Hải quan, công chức/nhóm công chức Hải quan thực hiện Kiểm tra sau thông quan.

Quy trình gồm 8 bước như sau:

Bước 1: Thu thập, phân tích, nhận định thông tin.

Bước 2: Đề xuất kiểm tra theo dấu hiệu, rủi ro

Bước 3: Người có thẩm quyền quyết định

Bước 4: Thực hiện kiểm tra

Bước 5: Báo cáo kết quả kiểm tra

Bước 6: Kết luận kiểm tra

Bước 7: Quyết định xử lý kết quả kiểm tra

Bước 8: Cập nhật phản hồi hệ thống và lưu trữ

>>Xem thêm: Quy trình kiểm tra sau thông quan – 8 Bước doanh nghiệp cần lưu ý

Thực trạng tình hình kiểm tra sau thông quan

Theo số liệu báo cáo thu NSNN của Tổng cục Hải quan cho thấy rằng giai đoạn 2019 – 2021 do ảnh hưởng của đại dịch Covid nên việc Kiểm tra sau thông quan bị trì hoãn dẫn đến ngân sách nhà nước bị thâm hụt. Hiện nay ngành sản xuất xuất khẩu đã hoạt động ổn định trở lại, cùng với sự gia tăng dịch chuyển các nhà máy từ Trung Quốc sang Việt Nam, vì thế dự kiến năm 2023 cục Kiểm tra sau thông quan sẽ tiến hành kiểm tra nhiều hơn và sát sao hơn để bù lại cho giai đoạn trước đó.

Dưới đây là biểu đồ thể hiện tình hình Kiểm tra sau thông quan tại iệt Nam 2018 – 2022 (Nguồn: Cục Hải Quan Việt Nam):

: Tình hình Phạt VPHC, phạt nộp chậm và ấn định Thuế trong quá trình Kiểm tra sau thông quan giai đoạn 2018-2022

Tình hình Phạt VPHC, phạt nộp chậm và ấn định Thuế trong quá trình Kiểm tra sau thông quan giai đoạn 2018-2022

Trong những tháng đầu năm 2023, tình hình thế giới tiếp tục biến động phức tạp, khó lường, cạnh tranh chiến lược, địa chính trị giữa các nước lớn, xung đột Nga – Ukraine tiếp tục kéo dài; một số nền kinh tế lớn tiếp tục suy giảm tăng trưởng và đối diện với nguy cơ suy thoái kinh tế… trong khi đó, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, thiên tai, hạn hán, bão lũ… tiếp tục diễn biến khó lường. Tình hình trong nước còn nhiều khó khăn, thách thức do chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài, ảnh hưởng lớn đến nhiều ngành, lĩnh vực.

Trong Quý I/2023, toàn ngành Hải quan thu ngân sách được 91.267 tỷ đồng, đạt 21,5% dự toán, giảm 17% (tương đương 17.780 tỷ đồng) so với cùng kỳ năm 2022. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong Quý I ước đạt 154,27 tỷ USD, giảm 13,3% (tương ứng giảm 23,62 tỷ USD) so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, xuất khẩu ước đạt 79,17 tỷ USD, giảm 11,9% (tương ứng giảm 10,71 tỷ USD) và nhập khẩu ước đạt 75,1 tỷ USD, giảm 14,7% (tương ứng giảm 12,91 tỷ USD).

Theo đó, trong “Hội nghị giao ban trực tuyến: Kết quả thực hiện công tác quý I, Chương trình công tác quý II năm 2023 của Tổng cục Hải Quan” – Phó tổng cục trưởng Hoàng Việt Cường nhấn mạnh công tác triển khai quyết liệt các giải pháp chống thất thu ngân sách, tiếp tục đẩy mạnh công tác phòng, chống buôn lậu; tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ; đẩy mạnh các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ…

Dưới đây là 6 chuyên đề kiểm tra sau thông quan năm 2022 bao gồm:

1. Chuyên đề các mặt hàng nhập khẩu có 2 HS code và mức thuế suất;
2. Chuyên đề thuốc và nguyên liệu sản xuất thuốc nhập khẩu;
3. Chuyên đề mặt hàng lốp dùng cho ô tô chở hàng, ô tô đầu kéo, sơ mi rơ moóc;
4. Chuyên đề phế liệu nhập khẩu;
5. Chuyên đề máy móc thiết bị qua sử dụng nhập khẩu;
6. Chuyên đề xuất xứ hàng xuất khẩu đi Mỹ và chuyên đề xuất xứ hàng xuất khẩu đi Ấn Độ.

>>>Xem thêm: Thực trạng Kiểm tra sau thông quan tại Việt Nam

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi tham gia kiểm tra sau thông quan?

Đọc kỹ quyết định kiểm tra và đặc biệt lưu ý các thông tin sau: thời gian, địa điểm, nội dung kiểm tra… Cần xác định rõ các yêu cầu theo quyết định Kiểm tra sau thông quan. Các chứng từ cần chuẩn bị khi doanh nghiệp thực hiện kiểm tra sau thông quan bao gồm:

Các giấy tờ về tư cách pháp nhân của doanh nghiệp, giấy phép đầu tư;
Tờ khai hải quan đã thông quan, tờ khai sửa, tờ khai hủy, bảng kê chi tiết các tờ khai xuất khẩu, nhập khẩu đã thông quan, tờ khai hủy, tờ khai sửa đổi, bổ sung sau thông quan;
Hợp đồng xuất – nhập khẩu.
Giấy chứng nhận xuất xứ.
Phiếu đóng gói, vận đơn.
Giấy báo hàng đến, tài liệu kỹ thuật, thông báo kết quả phân tích phân loại, hồ sơ đã kiểm tra sau thông quan
Giấy phép, kết quả kiểm tra chuyên ngành (nếu có), hồ sơ đã kiểm tra thuế của cơ quan thuế nội địa,..
Biên bản đã tham vấn giá.
Bảng kê chi tiết tờ khai, mặt hàng xuất khẩu được cấp:

+ Giấy chứng nhận xuất xứ;

+ Tự chứng nhận xuất xứ;

+ Tiêu chí áp dụng.

Sổ chi tiết các tài khoản kế toán.

>>>Xem thêm: Hồ sơ kiểm tra sau thông quan – Những lưu ý quan trọng doanh nghiệp cần biết

Thủ tục Kiểm tra sau thông quan

Kiếm tra sau thông quan tại trụ sở cơ quan hải quan

– Thời gian kiểm tra tối đa là 05 ngày làm việc.

– Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc kiểm tra, người ra quyết định kiểm tra phải ký thông báo kết quả kiểm tra và gửi cho người khai hải quan.

Kiếm tra sau thông quan tại trụ sở người khai hải quan

a. Thời hạn kiểm tra sau thông quan

– Thời hạn kiểm tra sau thông quan tối đa là 10 ngày làm việc, nội dung phức tạp thì có thể gia hạn một lần không quá 10 ngày làm việc;

b. Trình tự, thủ tục Kiểm tra sau thông quan

– Công bố quyết định kiểm tra sau thông quan khi bắt đầu tiến hành kiểm tra;

– Đối chiếu nội dung khai báo với sổ kế toán, chứng từ kế toán, báo cáo tài chính, các tài liệu có liên quan, tình trạng thực tế của hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong phạm vi, nội dung của quyết định kiểm tra sau thông quan;

– Lập biên bản kiểm tra sau thông quan trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc việc kiểm tra;

+ Trong thời hạn 15 ngày dương lịch kể từ ngày kết thúc việc kiểm tra, người quyết định kiểm tra phải ký kết luận kiểm tra và gửi cho người khai hải quan.

+ Trường hợp kết luận kiểm tra cần có ý kiến về chuyên môn của cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của cơ quan hải quan.

>>>Xem thêm: 10 nhóm chỉ tiêu về cải cách và đơn giản hóa thủ tục hải quan năm 2023

Hình Thức tham vấn giá của doanh nghiệp khi thực hiện kiểm tra sau thông quan

Trong quá trình làm thủ tục kiểm tra sau thông qua, Chi cục hải quan có thể có nghi ngờ một vài nội dung nào đó trên tờ khai của doanh nghiệp, nhưng phía Hải quan chưa có đủ cơ sở để bác bỏ về trị giá khai báo. Khi đó, phía Hải quan sẽ đưa ra cho doanh nghiệp lựa chọn:

+ Hoặc là doanh nghiệp tham gia “Tham vấn giá”

+ Hoặc doanh nghiệp không tham vẫn, nếu doanh nghiệp lựa chọn phương án này, doanh nghiệp sẽ được kiểm tra sau.

Thông thường chủ doanh nghiệp ưu tiên chọn phương án thứ 2 để giải phóng hàng, tiết kiệm thời gian và tránh lưu kho lưu bãi. Và do đó, việc hải quan sẽ kiểm tra lại hồ sơ lô hàng đó coi như đã biết ngay lúc đang làm thủ tục nhập khẩu. Nhưng cũng nhiều trường hợp, phải đến sau khi thông quan, phòng nghiệp vụ của hải quan mới có thời gian để kiểm tra lại kỹ hồ sơ, và phát hiện ra điểm nghi ngờ và cần làm rõ (Chủ yếu là vấn đề giá trị hàng khai báo trên tờ khai).

Một số hậu quả có thể xảy ra nếu doanh nghiệp không thực hiện tốt kiểm tra sau thông quan:

– Truy thu thuế.

– Phạt hành chính 20%.

– Phạt chậm nộp 0,03%/ ngày.

– Chuyển xác định rủi ro doanh nghiệp.

+ Hàng hóa sau có thể bị tạm dừng thông quan.

+ Chuyển luồng đỏ (kiểm hóa).

+ Đình chỉ chế độ Doanh nghiệp ưu tiên (nếu là DNƯT)

>>> Xem thêm: Mức phạt kiểm tra sau thông quan [UPDATE MỚI NHẤT]

Giải pháp nào giúp doanh nghiệp thuận lợi hoàn thành kiểm tra sau thông quan?

Để quá trình kiểm tra sau thông quan được diễn ra thuận lợi và tránh việc bị xử phạt hành chính hoặc bị xử phạt với mức phạt kiểm tra sau thông quan cao. Doanh nghiệp cần chú ý một số điểm sau:

Doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ doanh nghiệp đầy đủ, chính xác.
Khi có lệnh kiểm tra sau thông quan, doanh nghiệp cần xem rõ mục đích kiểm tra là gì để chuẩn bị đúng chứng từ và bản kê khai chi tiết cần thiết.
Trong quá trình làm thủ tục kiểm tra sau thông quan, hải quan có thể có nghi ngờ một vài nội dung nào đó trên tờ khai. Nhưng chưa đủ cơ sở để bác bỏ về trị giá khai báo. Hải quan cho chủ hàng lựa chọn: Có thể làm tham vấn giá ngay hoặc không tham vấn giá, mà để kiểm tra sau. Trong trường hợp này doanh nghiệp nên chọn cách 2 để giải phóng hàng cho nhanh, tránh lưu kho lưu bãi và có thêm thời gian rà soát và chuẩn bị chứng từ cần thiết.
Để tránh những sai lầm khi chuẩn bị chứng từ phức tạp, hoặc doanh nghiệp không có nhân viên am hiểu rõ thủ tục cần có để hoàn thiện qua trình kiểm tra sau thông quan, nhân viên doanh nghiệp chưa thể cân đối và có những lý lẽ phù hợp để giải trình những chênh lệch về số liệu trên thực tế và sổ sách,…. Thì tốt nhất doanh nghiệp nên lựa chọn một đơn vị tư vấn uy tín, có kinh nhiệm lâu năm trong lĩnh vực “Hỗ trợ kiểm tra sau thông quan” để tối ưu hóa hồ sơ doanh nghiệp một cách chính xác và hiệu quả.

Thấu hiểu những NỖI ĐAU của doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi thực hiện kiểm tra sau thông quan, chúng tôi – Đội ngũ chuyên gia TACA với bề dày kinh nghiệm dày dặn cùng các cán bộ có 15 năm kinh nghiệm hỗ trợ nhiều doanh nghiệp lớn như: Samsung, Toyota, Vinfast, Piaggio, Honda Lock… Hân hạnh gửi đến bạn đọc “Dịch vụ Hỗ trợ Kiểm tra sau thông quan” nhằm mang đến cho quý doanh nghiệp giải pháp tối ưu giúp doanh nghiệp hạn chế tối đa những rủi ro có thể mắc phải khi tham gia kiểm tra sau thông quan và hỗ trợ doanh nghiệp kết thúc kỳ kiểm tra sau thông quan viên mãn.

TACA hân hạnh là nơi “gửi gắm niềm tin và sự lựa chọn tối ưu” cho MỌI DOANH NGHIỆP.

Để tìm hiểu chi tiết hơn về Dịch vụ Hỗ trợ Kiểm tra sau thông quan của TACA, quý doanh nghiệp có thể truy cập vào:

Dịch vụ Hỗ trợ Kiểm tra sau thông quan (PCA Support Service)

>> Tham khảo thêm:

Hoặc vui lòng liên hệ với TACA theo Hotline CSKH: 0982 518 586

Taca Import & Export Consulting,

Ngoài ra, TACA có tổng hợp lại một số chủ đề được các chủ doanh nghiệp gia công, chế xuất, sản xuất, xuất khẩu quan tâm trong quá trình thực hiện kiểm tra sau thống quan như: