Báo cáo tài chính giữa niên độ: Có những điểm nào đáng lưu ý?

Taca
Kiến thức kế kiểm
Cập nhật: 13 Tháng 6, 2024

Báo cáo tài chính giữa niên độ, hay còn gọi là báo cáo tài chính giữa năm, là một công cụ vô giá để đánh giá được hiệu quả tài chính của một doanh nghiệp thông qua việc phân tích kỹ lưỡng kết quả tài chính, từ đó cho phép bạn có thể điều chỉnh các chiến lược và mục tiêu của mình để đảm bảo đạt được các mục tiêu cuối năm. Nói cách khác, chúng cung cấp thông tin về quá khứ, hiện tại và tương lai của doanh nghiệp bạn.

Nghe có vẻ đơn giản nhưng thực tế có một số quy định và yếu tố quan trọng liên quan đến loại báo cáo này mà nhiều doanh nghiệp chưa thể hiểu rõ hoặc áp dụng một cách hiệu quả. Đó là lý do tại sao việc có được kiến thức tốt về BCTC giữa niên độ là vô cùng cần thiết.

Bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện để giúp bạn hiểu rõ hơn về báo cáo tài chính giữa niên độ và những điều cần lưu ý khi thực hiện nó.

Báo cáo tài chính giữa niên độ khác gì với báo cáo tài chính năm?

Theo hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam, cụ thể là chuẩn mực số 27:

Báo cáo tài chính giữa niên độ được hiểu là báo cáo tài chính gồm các báo cáo đầy đủ theo quy định trong Chuẩn mực kế toán số 21 “Trình bày báo cáo tài chính” hoặc các báo cáo tài chính tóm lược quy định trong Chuẩn mực này cho một kỳ kế toán giữa niên độ.

Nói một cách đơn giản hơn, như tên gọi cho thấy, BCTC giữa niên độ là loại tài liệu đề cập đến báo cáo tài chính của 1 công ty trong khoảng thời gian ngắn hơn một năm tài chính. Điều này có nghĩa là, thay vì báo cáo tài chính toàn bộ năm, DN sẽ báo cáo trong khoảng thời gian ngắn hơn, chẳng hạn như từng quý hay nửa năm.

Khi nhìn từ góc độ phân tích, BCTC giữa niên độ và BCTC năm khá giống nhau về các khía cạnh như báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, bảng cân đối kế toán, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh BCTC.

Tuy nhiên, khi phân định ranh giới giữa 2 loại BCTC này, bạn có thể nhìn thấy rõ một số sự khác biệt. Sự khác biệt rõ ràng nhất là thời hạn bảo hiểm, chính là báo cáo một năm đầy đủ đối với BCTC năm và báo cáo < 1 năm đối với báo cáo giữa niên. Ngoài ra, BCTC giữa niên độ cũng không nhất thiết phải có một số thông tin được yêu cầu trong báo cáo năm, đây là lý do tại sao BCTC giữa niên độ thường ngắn hơn báo cáo tài chính thường niên.

>> Quan tâm bài viết:

3 giá trị doanh nghiệp nhận được khi thực hiện báo cáo tài chính giữa niên độ

Báo cáo tài chính giữa niên độ không chỉ đơn giản là một yêu cầu pháp lý hay một thủ tục hành chính, mà thực tế, nó mang lại nhiều giá trị thiết thực mang tính chiến lược cho doanh nghiệp. Vậy nên, việc tiến hành lập báo cáo tài chính giữa niên độ không có hại mà cực kỳ có lợi cho doanh nghiệp.

1- Nhận biết cơ hội và rủi ro: Khi nghĩ đến dự báo tài chính, chúng ta thường nghĩ đến những dự báo “làm một lần”. Đưa ra dự báo, thế là xong. TUY NHIÊN, nếu tình hình thay đổi thì sao? Những giả định bạn đưa ra vào tháng 1 liệu còn đúng với tháng 6 hiện tại? Việc đặt ra mục tiêu tài chính dựa trên tình hình hoạt động năm trước có thực sự lý tưởng không?

Vì tình hình luôn biến chuyển nên những thay đổi kịp thời cần phải được làm. Chính vì vậy, giữa năm là thời điểm khá thích hợp để doanh nghiệp tự đánh giá lại hiệu quả đầu tư của mình. Lĩnh vực nào đã hoạt động rất tốt, xem xét việc đầu tư thêm vào lĩnh vực này. Lĩnh vực nào hoạt động không hiệu quả ảnh hưởng nguồn tài chính của DN, nhận định và tái phân bổ chiến lược kịp thời.

Hãy tưởng tượng nếu DN bạn không thực hiện báo cáo tài chính giữa niên độ và chờ đợi đến cuối năm để làm BCTC năm luôn một thể. Đến lúc đó, trong quá trình làm báo cáo, doanh nghiệp phát hiện ra rằng, công ty mình đang đối mặt với rất nhiều vấn đề rủi ro lớn nhưng không đủ thời gian để kịp xử lý vấn đề đó. Lúc này bạn có thể làm gì?

2- Lập kế hoạch thuế: Thuế ảnh hưởng đến sự thành công của 1 doanh nghiệp. Vì lẽ đó, việc cân nhắc về thuế là vô cùng quan trọng trong việc lập kế hoạch tài chính tổng thể.

Người tạo ra Phương pháp lợi nhuận đầu tiên – Mike Michalowicz cho rằng, hầu hết các doanh nghiệp đều có khả năng cắt giảm tới 20% chi phí, đặc biệt là những chi phí không cần thiết hoặc không chính đáng. Vì vậy, thông qua làm báo cáo tài chính giữa niên độ, bạn có thể xác định và tận dụng được các cơ hội tối ưu chi phí thuế trước khi kết thúc năm.

Hãy thử nghĩ xem, vào mỗi mùa thuế đến, bạn muốn “làm chủ cuộc chơi” thì không còn cách nào khác, hãy tiến hành lập kế hoạch sớm, cho dù thông qua quyên góp từ thiện, đầu tư vào các tài khoản được ưu đãi thuế hay tối ưu hóa các khoản khấu trừ.

3- Tái cơ cấu ngân sách: Nếu ví công ty của bạn là một tòa nhà, thì báo cáo tài chính giống như cửa sổ cung cấp cái nhìn minh bạch về hoạt động kinh doanh và sự hiệu quả của ngân sách đối với các mục tiêu tài chính của DN thông qua các chỉ tiêu doanh thu, lợi nhuận, và chi phí.

Điều này có nghĩa là, nếu sử dụng hiệu quả, DN bạn sẽ tiếp tục phát triển theo chiến lược đã đề ra. Còn ngược lại, nếu sử dụng không hiệu quả thì sao? DN cần phân bổ lại nguồn vốn để ưu tiên các lĩnh vực mang lại lợi nhuận cao hơn.

Việc thực hiện báo cáo tài chính giữa niên độ không chỉ giúp doanh nghiệp bạn phát hiện sớm những rủi ro mà còn nhanh chóng nắm bắt cơ hội, tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và đảm bảo rằng doanh nghiệp bạn vẫn đi đúng hướng. Vì vậy, hãy chủ động thực hiện báo cáo tài chính giữa niên độ để có thể chủ động hơn trong việc quản lý và phát triển doanh nghiệp của mình.

>> Bạn đọc xem thêm: 5 hạn chế của báo cáo tài chính

Các lỗi thường gặp trong BCTC giữa niên độ: Doanh nghiệp cần làm gì để tránh?

Mặc dù việc cung cấp dữ liệu lớn, chuyên sâu là rất quan trọng khi lập BCTC giữa niên độ nhưng điều này là chưa đủ, mà các số liệu trên BCTC phải có sự kết nối với nhau, nghĩa là đồng nhất với nhau. Một báo cáo được đánh giá là “đẹp”, là toàn vẹn nếu doanh nghiệp bạn không để xảy ra những lỗi sai sau:

Bỏ qua những chi phí nhỏ: Phải công nhận là những chi phí nhỏ thường không quan trọng, vì mức độ tác động không lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì suy nghĩ như vậy, nhiều DN phớt lờ luôn các chi phí nhỏ này. Tuy nhiên, hãy cẩn thận vì mọi thứ có thể “tích tiểu thành đại”, chúng có thể tích lũy theo thời gian, làm tiêu hao một khoản đáng kể ảnh hưởng tới chiến lược tối ưu chi phí của các doanh nghiệp.

Do vậy, để tránh lỗi sai này, doanh nghiệp cần lập bảng theo dõi chi tiêu một cách khoa học và tỉ mỉ mỗi tháng. Các ứng dụng lập ngân sách sẽ rất hữu ích trong việc theo dõi và phân loại các chi phí này, giúp bạn xác định những lĩnh vực mà bạn có thể cắt giảm.

>> Đọc thêm:

Bỏ qua những thay đổi về thuế: Luật và quy định về thuế thay đổi hàng năm tất nhiên sẽ có ảnh hưởng đến kế hoạch và chiến lược tài chính của bạn. Việc quên cập nhật thường xuyên thông tin về những thay đổi này có thể khiến doanh nghiệp bạn xuất hiện các khoản nợ thuế bất ngờ hoặc bỏ lỡ các cơ hội điều chỉnh sai sót.

Không còn cách nào khác, thay vì bị động, doanh nghiệp cần tạo thói quen cập nhật các thông tin về quy định, các điều khoản, luật bằng cách đăng ký nhận thông tin mới từ nguồn đáng tin cậy hoặc tư vấn với chuyên gia về thuế. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp vừa đảm bảo kế hoạch tài chính, đồng thời tuân thủ đúng luật và quy định về thuế hiện hành.

2 trường hợp doanh nghiệp phải lập BCTC giữa niên độ

Một khía cạnh quan trọng nữa chúng ta cần phải bàn đến là những doanh nghiệp nào phải lập BCTC giữa niên độ. Cụ thể như sau:

Trường hợp 1: Doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ hoặc nắm giữ cổ phần chi phối, đơn vị có lợi ích công chúng phải lập Báo cáo tài chính giữa niên độ;

Trường hợp 2: Doanh nghiệp không thuộc nhóm doanh nghiệp nêu tại TH1 được khuyến khích lập Báo cáo tài chính giữa niên độ (nhưng không bắt buộc).

Cần lưu ý thêm về hình thức lập báo cáo tài chính giữa niên độ là loại báo cáo này có thể được lập dưới dạng đầy đủ hoặc tóm lược. Sự lựa chọn tùy thuộc vào quyết định của chủ sở hữu đơn vị, miễn đảm bảo không trái với quy định của pháp luật là được. Tuy tính chất thường ngắn hơn báo cáo tài chính năm, nhưng doanh nghiệp vẫn phải cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho việc ra quyết định.

Thời điểm lập báo cáo tài chính giữa niên độ

Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 27 quy định rõ, kỳ lập BCTC giữa niên độ là kỳ lập báo cáo tài chính theo tháng hoặc quý.

thoi-diem-lap-bao-cao-tai-chinh-giua-nien-do

BCTC giữa niên độ được lập theo quý nhưng sẽ ngoại trừ quý 4 ra

Nói tóm lại, BCTC giữa niên độ bao gồm BCTC quý và báo cáo tài chính bán niên. Trong đó, báo cáo tài chính tóm lược và phần thuyết minh được chọn lọc sẽ là các nội dung tối thiểu mà một bộ BCTC giữa niên độ cần phải có. Báo cáo tài chính tóm lược sẽ cung cấp những thông tin cơ bản và cần thiết về tình hình tài chính hiện tại. Còn phần thuyết minh chọn lọc, nó sẽ bổ sung thêm các thông tin quan trọng, giải thích chi tiết hơn về những câu chuyện đằng sau các con số và dữ liệu trong báo cáo.

Mục đích chính của báo cáo tài chính giữa niên độ là cập nhật các thông tin đã trình bày trong bộ báo cáo tài chính của năm gần nhất. Ngoài ra, báo cáo này cũng cần phải tập trung trình bày các sự kiện, không lặp lại các thông tin đã được công bố trước đấy để tập trung vào các diễn biến mới nhất. Những sự kiện, hoạt động mới này có thể bao gồm các khoản đầu tư mới, thay đổi trong cấu trúc tài chính, các hợp đồng kinh doanh quan trọng hoặc các sự kiện bất thường có ảnh hưởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Chú ý về hình thức và nội dung của báo cáo tài chính giữa niên độ

Để đảm bảo BCTC giữa niên độ thực sự phát huy tối đa vai trò của mình, doanh nghiệp cần phải chú trọng đến cả hình thức lẫn nội dung của báo cáo.

Về hình thức	Doanh nghiệp có thể lựa chọn lập một trong hai loại báo cáo tài chính giữa niên độ là tóm lược hoặc đầy đủ.
Về nội dung	Báo cáo tài chính tóm lược giữa niên độ và báo cáo tài chính đầy đủ giữa niên độ sẽ cần những đầu mục cụ thể như sau:
	Báo cáo tài chính tóm lược	Báo cáo tài chính đầy đủ
	– Nội dung tối thiểu bao gồm các đề mục, số cộng chi tiết được trình bày trong báo cáo tài chính năm gần nhất và phần thuyết minh được chọn lọc. – Cần trình bày các khoản mục hoặc phần thuyết minh bổ sung để tránh việc sai lệch cho báo cáo tài chính tóm lược giữa niên độ. – Tóm lại, báo cáo tài chính tóm lược giữa niên độ cần đảm bảo các nội dung sau: + Bảng cân đối kế toán giữa niên độ – Mẫu số B 01b – DN + Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa niên độ – Mẫu số B 02b – DN + Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giữa niên độ – Mẫu số B 03b – DN + Bản thuyết minh Báo cáo tài chính chọn lọc – Mẫu số B 09a – DN	Nội dung của báo cáo tài chính đầy đủ giữa niên độ phải đáp ứng các quy định tại Chuẩn mực kế toán số 21 “Trình bày báo cáo tài chính”, cần đảm bảo các nội dung sau: + Bảng cân đối kế toán giữa niên độ – Mẫu số B 01a – DN + Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa niên độ – Mẫu số B 02a – DN + Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giữa niên độ – Mẫu số B 03a – DN + Bản thuyết minh Báo cáo tài chính chọn lọc – Mẫu số B 09a – DN

>> Các bài viết liên quan:

*Mẫu bảng cân đối kế toán mẫu số B 01a- DN

mau-so-B-01a-DN

*Mẫu bảng cân đối kế toán mẫu số B 01b- DN

mau-so-B-01b-DN

*Mẫu báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa niên độ – Mẫu số B 02a – DN

mau-so-B-02a-DN

*Mẫu báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa niên độ – Mẫu số B 02b – DN

mau-so-B-02b-DN

*Mẫu báo cáo lưu chuyển tiền tệ giữa niên độ – Mẫu số B 03a – DN

mau-so-B-03a-DN

*Mẫu báo cáo lưu chuyển tiền tệ giữa niên độ – Mẫu số B 03b – DN

mau-so-B-03b-DN

*Mẫu bản thuyết minh Báo cáo tài chính chọn lọc – Mẫu số B 09a – DN

ban-thuyet-minh-bctc-chon-loc-mau-B-09-DN

Phần thuyết minh được lựa chọn cần trình bày những nội dung gì?

Hãy nhớ rằng, trong phần thuyết minh BCTC giữa niên độ, bạn không cần phải trình bày những thông tin không quan trọng đã được trình bày trong phần thuyết minh báo cáo năm gần nhất, mà hãy tập trung hơn vào các sự kiện và giao dịch quan trọng. Mục đích chính là giúp người sử dụng hiểu được những thay đổi về tài chính và kinh doanh của một DN từ ngày lập BCTC năm gần nhất.

Điều kiện là, các thông tin này cần phải trình bày trên cơ sở luỹ kế từ đầu niên độ đến ngày lập báo cáo, bao gồm các thông tin sau:

(a) Công bố việc lập BCTC giữa niên độ và BCTC năm gần đây nhất là cùng áp dụng các chính sách kế toán như nhau. Trường hợp có thay đổi thì phải mô tả sự thay đổi và ảnh hưởng của những thay đổi này;

(b) Giải thích về tính thời vụ hoặc tính chu kỳ của các hoạt động kinh doanh trong kỳ kế toán giữa niên độ;

(c) Tính chất và giá trị của các khoản mục ảnh hưởng đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, thu nhập thuần, hoặc các luồng tiền được coi là các yếu tố không bình thường do tính chất, quy mô hoặc tác động của chúng;

(d) Những biến động trong nguồn vốn chủ sở hữu luỹ kế tính đến ngày lập báo cáo tài chính giữa niên độ, cũng như Phần thuyết minh tương ứng mang tính so sánh cùng kỳ kế toán trên của niên độ trước gần nhất;

(đ) Tính chất và giá trị của những thay đổi trong các ước tính kế toán đã được báo cáo trong báo cáo giữa niên độ trước của niên độ hiện tại hoặc những thay đổi trong các ước tính kế toán đã được báo cáo trong các niên độ trước, nếu những thay đổi này có ảnh hưởng trọng yếu đến kỳ kế toán giữa niên độ hiện tại;

(e) Phát hành, mua lại và hoàn trả các chứng khoán nợ và chứng khoán vốn;

(f) Cổ tức đã trả (tổng số hay trên mỗi cổ phần) của cổ phiếu thường và cổ phiếu khác;

(g) Doanh thu và kết quả bộ phận theo lĩnh vực kinh doanh hoặc khu vực địa lý, dựa trên cơ sở phân chia của báo cáo bộ phận;

(h) Những sự kiện trọng yếu phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán giữa niên độ chưa được phản ánh trong các báo cáo tài chính giữa niên độ đó;

(i) Tác động của những thay đổi trong cơ cấu hoạt động của doanh nghiệp trong kỳ kế toán giữa niên độ, chủ yếu là các nghiệp vụ hợp nhất kinh doanh, mua hoặc thanh lý công ty con, đầu tư dài hạn, tái cơ cấu và ngừng hoạt động; và

(j) Những thay đổi trong các khoản nợ ngẫu nhiên hoặc các tài sản ngẫu nhiên kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm gần nhất.

>> Tham khảo thêm bài viết: Thuyết minh báo cáo tài chính

Thế nhưng, doanh nghiệp không bắt buộc phải diễn giải đầy đủ mọi phần thuyết minh theo quy định trong các Chuẩn mực kế toán khác nếu như BCTC giữa niên độ của doanh nghiệp chỉ bao gồm các báo cáo tài chính tóm lược và phần thuyết minh được chọn lọc.

Việc nắm vững những yêu cầu của báo cáo tài chính giữa niên độ không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định pháp luật, mà còn đánh giá được quá trình hoạt động kinh doanh đang đi lên hay dần vào ngõ cụt. TACA hy vọng rằng những kiến thức liên quan đến loại báo cáo tài chính quan trọng này sẽ là công cụ hữu ích giúp doanh nghiệp bạn tối ưu hóa quản lý tài chính và chiến lược phát triển của mình.

Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm thực chiến trong ngành, am hiểu sâu sắc môi trường kinh doanh tại Việt Nam giúp bạn định hướng được bài toán chiến lược cho DN của mình; với quy trình thực hiện bài bản, chuyên nghiệp được thiết kế riêng phù hợp theo nhu cầu thực tiễn từng doanh nghiệp và sự đồng hành dài lâu khi bạn gặp vấn đề cần các chuyên gia giải đáp, dịch vụ báo cáo tài chính hợp nhất chuẩn mực Việt Nam VAS và IFRS tại Taca sẽ là “chỗ dừng chân lý tưởng” nhất cho bạn. Ở đây, Taca sẽ giúp bạn xây dựng nên một báo cáo tài chính vẹn toàn theo chuẩn mực Việt Nam song song chuẩn mực VAS và IFRS, có chính sách tài chính và quản trị riêng biệt trong tối ưu vận hành cho doanh nghiệp, bàn giao số liệu chuẩn xác đến việc xử lý nhanh chóng các vấn đề phát sinh.