Chỉ số ROA – doanh nghiệp có đang sử dụng tài sản hiệu quả?

Taca
Kiến thức tài chính
Cập nhật: 10 Tháng 12, 2024

Chỉ số ROA (Lợi nhuận trên tài sản) là chỉ số tài chính cho biết mức lợi nhuận của một công ty so với tổng tài sản của công ty. Chỉ số này được sử dụng để xác định mức độ hiệu quả khi một công ty sử dụng tài sản của mình để tạo ra lợi nhuận.

Chỉ số ROA cho thấy điều gì về tình hình doanh nghiệp?

Chỉ số ROA cho thấy mức độ hiệu quả của công ty trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận.

Tỷ lệ lợi nhuận trên tài sản (ROA) thường được tính dưới dạng phần trăm, dựa trên thu nhập ròng và tài sản trung bình của công ty. ROA càng cao, công ty càng chứng tỏ sự hiệu quả và năng suất trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận. Con số ROA càng cao thì càng tốt vì công ty có thể kiếm được nhiều tiền hơn với khoản đầu tư nhỏ hơn. ROA càng cao có nghĩa là hiệu quả tài sản càng cao. Ngược lại, ROA thấp cho thấy công ty vẫn còn tiềm năng để cải thiện.

Các doanh nghiệp luôn hướng tới mục tiêu hoạt động hiệu quả. So sánh lợi nhuận với doanh thu là một cách đánh giá tốt, nhưng việc so sánh lợi nhuận với nguồn lực sử dụng để tạo ra chúng mới thực sự phản ánh khả năng tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Trong các thước đo hiệu quả, lợi nhuận trên tài sản (ROA) là chỉ số đơn giản và phổ biến nhất. ROA cho thấy mức thu nhập mà công ty tạo ra từ vốn đầu tư hoặc tài sản sẵn có.

Tuy nhiên, ROA của các công ty đại chúng thường khác biệt lớn tùy thuộc vào ngành nghề họ đang hoạt động. Ví dụ, ROA của một công ty công nghệ sẽ không nhất thiết phải tương ứng với ROA của một công ty thực phẩm và đồ uống. Vì vậy, ROA sẽ chính xác và phát huy tác dụng nhất chỉ khi so sánh với chính ROA trong quá khứ của doanh nghiệp hoặc với các công ty tương tự trong cùng lĩnh vực.

Một khái niệm định giá tương tự là lợi nhuận trên tài sản trung bình (ROAA) sử dụng giá trị trung bình của tài sản thay vì giá trị hiện tại của mặt hàng. Các tổ chức tài chính thường sử dụng ROAA để đánh giá hiệu suất tài chính.

Những lưu ý đặc biệt

Tổng tài sản của một công ty là tổng nợ phải trả và vốn chủ sở hữu, theo phương trình kế toán căn bản của bảng cân đối kế toán. Cả hai nguồn tài chính đều được sử dụng để tài trợ cho hoạt động của công ty. Do đó, nhà phân tích và nhà đầu tư bỏ qua chi phí mua tài sản bằng cách cộng lại chi phí lãi vay vào công thức tính ROA.

Việc vay thêm nợ sẽ được bù trừ bằng cách điều chỉnh công thức: cộng chi phí lãi vay vào thu nhập ròng và sử dụng tài sản trung bình trong kỳ làm mẫu số. Chi phí lãi vay được cộng vào vì số tiền thu nhập ròng trên báo cáo kết quả kinh doanh không bao gồm chi phí lãi vay.

ROA không phải là yếu tố quyết định duy nhất khi đưa ra quyết định tài chính. Đây chỉ là một trong nhiều số liệu có sẵn để đánh giá lợi nhuận của công ty.

Ví dụ về Chỉ số ROA

Tỷ lệ lợi nhuận trên tài sản hữu ích nhất khi so sánh các công ty trong cùng một ngành vì các ngành khác nhau sử dụng tài sản theo những cách khác nhau. ROA đối với các công ty hướng đến dịch vụ như ngân hàng sẽ cao hơn đáng kể so với ROA đối với các công ty chiếm dụng vốn như công ty xây dựng hoặc tiện ích.

Đánh giá ROA chuẩn hóa của ba công ty trong ngành bán lẻ :

Macy’s ( M )
Kohl ( KSS )
Dillard ( DDS )

Dữ liệu trong bảng này chính xác tính đến ngày 31 tháng 1 năm 2024, theo Macrotrends và Yahoo! Finance. Bảng số liệu được chuẩn hóa, không bao gồm các chi phí không định kỳ.

Cổ phiếu ngành bán lẻ
Công ty	Thu nhập ròng	Tổng tài sản	ROA
Macy’s	105 triệu đô la	16,2 tỷ đô la	0,06%
Kohl’s	317 triệu đô la	14,1 tỷ đô la	2,2%
Dillard’s	738 triệu đô la	3,4 tỷ đô la	21,7%

Dillard’s tốt hơn nhiều so với Kohl’s hoặc Macy’s trong việc chuyển đổi khoản đầu tư thành lợi nhuận. Mỗi đô la mà Dillard’s đầu tư vào tài sản tạo ra gần 22 xu thu nhập ròng. Một trong những công việc quan trọng nhất của ban quản lý là đưa ra những lựa chọn sáng suốt trong việc phân bổ nguồn lực và có vẻ như ban quản lý của Dillard đã thành thạo hơn hai công ty cùng ngành tại thời điểm được báo cáo.

>>Xem thêm: Return on Assets (ROA) Ratio: Formula and “Good” ROA Defined

Ứng dụng thực tế của chỉ số ROA

Chỉ số ROA – đánh giá lợi nhuận và hiệu quả tài chính công ty

Chắc chắn, biết được quy mô của một công ty là điều hữu ích, nhưng xếp hạng các công ty theo quy mô tài sản của họ khá vô nghĩa trừ khi người ta biết những tài sản đó được sử dụng hiệu quả như thế nào. Chỉ số ROA đo lường mức độ hiệu quả mà một công ty có thể tạo ra lợi nhuận từ tài sản của mình, bất kể quy mô. ROA cao là dấu hiệu cho thấy hiệu suất tài chính và hoạt động vững chắc .

Chỉ số ROA tốt là gì? Tỷ lệ lợi nhuận trên tài sản là 20% có nghĩa là công ty tạo ra 1 đô la lợi nhuận cho mỗi 5 đô la đầu tư vào tài sản của mình. ROA đưa ra chỉ báo nhanh về việc liệu doanh nghiệp có tiếp tục kiếm được lợi nhuận tăng lên trên mỗi đô la đầu tư hay không. Các nhà đầu tư kỳ vọng rằng ban quản lý giỏi sẽ nỗ lực tăng ROA – để thu được lợi nhuận lớn hơn từ mỗi đô la tài sản mà mình có thể sử dụng.

Chỉ số ROA giảm là dấu hiệu chắc chắn cho thấy rắc rối sắp xảy ra, đặc biệt là đối với các công ty tăng trưởng. Phấn đấu tăng trưởng doanh số thường có nghĩa là đầu tư trước lớn vào tài sản, bao gồm các khoản phải thu, hàng tồn kho, thiết bị sản xuất và cơ sở vật chất. Nhu cầu giảm có thể khiến một tổ chức rơi vào cảnh túng quẫn và đầu tư quá mức vào các tài sản mà không thể bán để thanh toán hóa đơn. Kết quả có thể là một thảm họa tài chính!

Chỉ số ROA càng cao thì càng tốt vì nó cho thấy công ty có khả năng chuyển đổi khoản đầu tư thành lợi nhuận.

>>Xem thêm:

Chỉ số ROA – so sánh hiệu suất giữa các công ty

Điều quan trọng cần lưu ý là không nên so sánh lợi nhuận trên tài sản giữa các ngành. Các công ty trong các ngành khác nhau có sự khác biệt đáng kể trong cách sử dụng tài sản. Ví dụ, một số ngành có thể cần tài sản, nhà máy và thiết bị (PP&E) đắt tiền để tạo ra thu nhập trái ngược với các công ty trong các ngành khác. Do đó, các công ty này tự nhiên sẽ báo cáo lợi nhuận trên tài sản thấp hơn khi so sánh với các công ty không cần nhiều tài sản để hoạt động. Do đó, lợi nhuận trên tài sản chỉ nên được sử dụng để so sánh với các công ty trong cùng một ngành.

Chỉ số ROA – xác định các công ty có nhiều tài sản/ ít tài sản

Lợi nhuận trên tài sản có thể được sử dụng để đánh giá mức độ thâm dụng tài sản của một công ty:

Lợi nhuận trên tài sản càng thấp thì công ty càng thâm dụng tài sản. Một ví dụ về công ty thâm dụng tài sản là công ty hàng không.
Lợi nhuận trên tài sản càng cao thì công ty càng ít sử dụng tài sản. Một ví dụ về công ty ít sử dụng tài sản là công ty phần mềm.

Theo nguyên tắc chung, lợi nhuận trên tài sản dưới 5% được coi là doanh nghiệp thâm dụng tài sản, trong khi lợi nhuận trên tài sản trên 20% được coi là doanh nghiệp ít sử dụng tài sản. Càng nhiều tài sản mà một công ty tích lũy được, doanh số và lợi nhuận tiềm năng mà công ty có thể tạo ra càng lớn. Vì quy mô kinh tế giúp giảm chi phí và cải thiện biên lợi nhuận, lợi nhuận có thể tăng với tốc độ nhanh hơn tài sản, cuối cùng làm tăng chỉ số ROA.

Kết hợp với các chỉ số tài chính khác

Rào cản ROA

Được thể hiện dưới dạng phần trăm, ROA xác định tỷ lệ lợi nhuận cần thiết để xác định xem việc đầu tư vào một công ty có hợp lý hay không. Được đo lường theo các tỷ lệ rào cản chung như lãi suất nợ và chi phí vốn, ROA cho biết liệu hiệu suất của công ty có tốt hay không.

Ví dụ, so sánh chỉ số ROA với lãi suất mà các công ty trả cho các khoản nợ của họ. Nếu một công ty đang vắt kiệt ít hơn từ các khoản đầu tư của mình so với số tiền mà công ty phải trả để tài trợ cho các khoản đầu tư đó, thì đó không phải là một dấu hiệu tích cực. Ngược lại, một ROA tốt hơn chi phí nợ có nghĩa là công ty đang bỏ túi phần chênh lệch.

Tương tự như vậy, cân nhắc chỉ số ROA so với chi phí vốn của công ty để có được cảm nhận về lợi nhuận thực tế từ các kế hoạch tăng trưởng của công ty. Một công ty bắt đầu mở rộng hoặc mua lại tạo ra giá trị cho cổ đông nên đạt được ROA vượt quá chi phí vốn. Nếu không, những dự án đó có thể không đáng để theo đuổi. Hơn nữa, điều quan trọng là cần so sánh ROA của công ty với các đối thủ cạnh tranh và mức trung bình của ngành.

>>Xem thêm:

Chỉ số ROA và biên lợi nhuận ròng cùng vòng quay tài sản

ROA sẽ hữu ích hơn khi kết hợp với biên lợi nhuận ròng cùng vòng quay tài sản. Nếu coi ROA là tỷ lệ lợi nhuận ròng trên tổng tài sản, hai yếu tố quan trọng sẽ quyết định con số cuối cùng: biên lợi nhuận ròng (thu nhập ròng chia cho doanh thu) và vòng quay tài sản (doanh thu chia cho tổng tài sản trung bình). Nếu lợi nhuận trên tài sản tăng thì hoặc là thu nhập ròng tăng hoặc tổng tài sản bình quân giảm. Lợi nhuận trên tài sản (ROA) = (Thu nhập ròng/Doanh thu) X (Doanh thu/Tổng tài sản bình quân)

Một công ty có thể đạt được ROA cao bằng cách tăng biên lợi nhuận hoặc hiệu quả hơn là sử dụng tài sản để tăng doanh số. Giả sử một công ty có ROA là 24%. ROA lúc đó có được thúc đẩy bởi, chẳng hạn, biên lợi nhuận là 6% và vòng quay tài sản gấp bốn lần hay biên lợi nhuận là 12% và vòng quay tài sản gấp hai lần. Dựa thêm vào điển hình ngành của công ty, từ đó có thể xác định xem một công ty có đang hoạt động tốt hay không. Điều này cũng hé lộ những con đường chiến lược khác nhau mà các công ty đang theo đuổi (trở thành nhà sản xuất có biên lợi nhuận thấp, sản lượng lớn hoặc trở thành đối thủ cạnh tranh có biên lợi nhuận cao, sản lượng thấp).

>>Xem thêm: Phân tích hàng tồn kho trong báo cáo tài chính (Inventory Analysis)

Lợi nhuận trên tài sản (chỉ số ROA) so với Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (chỉ số ROE)

Cả ROA và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) đều đo lường mức độ một công ty sử dụng nguồn lực của mình tốt như thế nào. Nhưng một trong những điểm khác biệt chính giữa hai chỉ số này là cách chúng xử lý nợ của công ty. ROA tính đến mức độ đòn bẩy của một công ty hoặc mức nợ mà công ty đó gánh chịu. Tổng tài sản của công ty bao gồm bất kỳ khoản vốn nào mà công ty vay để điều hành hoạt động của mình.

ROE chỉ đo lường lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của công ty mà không tính đến các khoản nợ phải trả. ROA tính đến nợ của công ty và ROE thì không. Công ty càng sử dụng nhiều đòn bẩy và nợ thì ROE sẽ càng cao so với ROA. ROE của công ty sẽ cao hơn ROA vì công ty sử dụng nhiều nợ hơn. Tài sản hiện cao hơn vốn chủ sở hữu và mẫu số của phép tính lợi nhuận trên tài sản cao hơn vì tài sản cao hơn, giả sử lợi nhuận không đổi. ROA của công ty giảm khi ROE vẫn ở mức trước đó.

>>Xem thêm:

Hạn chế của Chỉ số ROA

Một trong những vấn đề lớn nhất với tỷ lệ lợi nhuận trên tài sản là nó không thể được sử dụng trong nhiều ngành vì các công ty trong một ngành có cơ sở tài sản khác với các công ty trong ngành khác. Chẳng hạn, cơ sở tài sản của các công ty trong ngành dầu khí không giống với các công ty trong ngành bán lẻ.

Ứng dụng của chỉ số ROA cơ bản bị hạn chế vì nó phù hợp nhất với các ngân hàng. Bảng cân đối kế toán của ngân hàng thể hiện tốt hơn giá trị thực của tài sản và nợ phải trả vì được ghi nhận theo giá trị thị trường thông qua kế toán đánh giá theo giá thị trường hoặc ít nhất là ước tính giá trị thị trường so với giá gốc.

Nợ và vốn chủ sở hữu được phân tách chặt chẽ đối với các công ty phi tài chính cũng như lợi nhuận của từng loại:

Chi phí lãi vay là lợi nhuận cho các nhà cung cấp nợ
Thu nhập ròng là lợi nhuận cho các nhà đầu tư vốn chủ sở hữu

Tính toán chỉ số ROA có tử số và mẫu số không nhất quán. Tử số cho thấy lợi nhuận cho các nhà đầu tư vốn chủ sở hữu hoặc thu nhập ròng nhưng mẫu số cho thấy tài sản được tài trợ bởi cả nhà đầu tư nợ và vốn chủ sở hữu hoặc tổng tài sản. Hai biến thể của công thức ROA này khắc phục sự không nhất quán giữa tử số / mẫu số này bằng cách đưa chi phí lãi vay ròng sau thuế trở lại tử số. Các công thức sẽ là:

Biến thể ROA 1 : Thu nhập ròng + [Chi phí lãi vay × (1 – Thuế suất)] ÷ Tổng tài sản
Biến thể ROA 2 : Thu nhập hoạt động × (1 – Tỷ lệ thuế) ÷ Tổng tài sản

Chỉ số ROA: Công thức và tính toán

Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) là chỉ số tài chính đo lường mức độ hiệu quả của một công ty sử dụng tài sản của mình để tạo ra thu nhập ròng. Đây là chỉ số cho biết mức độ sinh lời của một công ty so với tổng tài sản của mình. ROA càng cao thì công ty sử dụng tài sản của mình để tạo ra thu nhập càng hiệu quả.

Có hai thành phần để tính toán ROA:

Lợi nhuận ròng: Lợi nhuận mà công ty kiếm được sau khi trừ tất cả chi phí, thuế và các khoản phí khác khỏi tổng doanh thu.
Tổng tài sản: Tổng tất cả các nguồn lực do công ty sở hữu có giá trị kinh tế và sẽ mang lại lợi ích trong tương lai. Tổng tài sản bao gồm tài sản lưu động (như tiền mặt, hàng tồn kho và các khoản phải thu) và tài sản không lưu động (như bất động sản, thiết bị, tài sản vô hình và đầu tư dài hạn).

Công thức tính ROA là: ROA = Lợi nhuận ròng/Tổng tài sản × 100. Công thức này tính toán ROA dưới dạng phần trăm, giúp dễ dàng so sánh giữa các công ty và ngành.

Dịch vụ Tư vấn tài chính doanh nghiệp

Tham khảo các dịch vụ khác của Taca tại đây:

Các câu hỏi thường gặp

Chỉ số ROA thể hiện điều gì?

ROA tăng theo thời gian cho thấy công ty đang làm tốt trong việc tăng lợi nhuận với mỗi đô la đầu tư mà công ty chi ra. ROA giảm cho thấy công ty có thể đã đầu tư quá mức vào các tài sản không tạo ra tăng trưởng doanh thu. Đây là dấu hiệu cho thấy công ty có thể gặp rắc rối. ROA cũng có thể được sử dụng để so sánh ngang bằng giữa các công ty trong cùng một ngành hoặc lĩnh vực.

Có thể tính toán chỉ số ROA của một công ty như thế nào?

Chỉ số ROA được tính bằng cách chia thu nhập ròng của công ty cho giá trị trung bình của tổng tài sản. Sau đó, nó được thể hiện dưới dạng phần trăm.

Lợi nhuận ròng có thể được tìm thấy ở cuối báo cáo thu nhập của công ty và tài sản được tìm thấy trên bảng cân đối kế toán của công ty. Tổng tài sản trung bình được sử dụng để tính chỉ số ROA vì tổng tài sản của công ty có thể thay đổi theo thời gian do việc mua hoặc bán xe, đất đai, thiết bị, thay đổi hàng tồn kho hoặc biến động doanh số theo mùa. Do đó, tính toán tổng tài sản trung bình cho kỳ đang xét chính xác hơn tổng tài sản cho một kỳ.

Thế nào được coi là chỉ số ROA tốt?

ROA trên 5% thường được coi là tốt. Trên 20% là tuyệt vời. Tuy nhiên, ROA luôn phải được so sánh giữa các công ty trong cùng một ngành. Một nhà sản xuất phần mềm có ít tài sản hơn nhiều trên bảng cân đối kế toán so với một nhà sản xuất ô tô. Tài sản của công ty phần mềm sẽ bị đánh giá thấp và ROA của công ty có thể tăng lên một cách đáng ngờ do đó.

Taca Business Consulting,