Báo cáo soát xét – Bí quyết giúp doanh nghiệp tiết kiệm hiệu quả tài chính

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng đối mặt với các yêu cầu khắt khe về minh bạch tài chính, báo cáo soát xét không chỉ là một tài liệu kiểm tra số liệu mà còn là “tấm khiên” giúp doanh nghiệp bảo vệ mình trước các cuộc thanh kiểm tra thuế. Một báo cáo được thực hiện bài bản không chỉ phản ánh trung thực tình hình tài chính mà còn giúp doanh nghiệp phát hiện kịp thời những sai sót, tối ưu hóa chiến lược tài chính và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Vậy, báo cáo soát xét bao gồm những nội dung gì và tại sao doanh nghiệp không thể bỏ qua? Hãy cùng tìm hiểu ngay sau đây!

Tại sao doanh nghiệp cần phải làm báo cáo soát xét?

Khi nhắc đến việc kiểm tra báo cáo tài chính, nhiều doanh nghiệp nghĩ ngay đến kiểm toán. Tuy nhiên, không phải lúc nào doanh nghiệp cũng bắt buộc phải kiểm toán hoặc cần đến một quy trình kiểm toán đầy đủ. Thay vào đó, một lựa chọn linh hoạt và tối ưu hơn chính là báo cáo soát xét. Đây là giải pháp giúp doanh nghiệp xác nhận thông tin tài chính mà không mất quá nhiều thời gian và chi phí như kiểm toán.

Giá trị 1. Báo cáo soát xét tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính

Một trong những lợi ích quan trọng nhất của báo cáo soát xét là giúp tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính. Các con số tài chính của doanh nghiệp không chỉ phục vụ cho mục đích nội bộ mà còn là căn cứ để ngân hàng, nhà đầu tư, cơ quan thuế và các đối tác đánh giá tình hình kinh doanh.

Khi báo cáo tài chính đã được soát xét, nó đảm bảo tính chính xác và hợp lý, giúp giảm thiểu rủi ro về sai sót trọng yếu và đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực kế toán hiện hành. Điều này giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với các bên liên quan, đặc biệt là khi cần huy động vốn hoặc ký kết hợp đồng quan trọng.

Giá trị 2. Báo cáo soát xét mang đến giải pháp tối ưu về chi phí

Báo cáo soát xét cũng là một giải pháp tiết kiệm chi phí so với kiểm toán đầy đủ. Kiểm toán yêu cầu rà soát toàn diện hệ thống tài chính, kiểm tra chứng từ chi tiết và đánh giá các rủi ro tài chính, khiến chi phí và thời gian thực hiện cao hơn đáng kể.

Trong khi đó, báo cáo soát xét vẫn đảm bảo mức độ chính xác nhất định mà không cần đi quá sâu vào từng chi tiết nhỏ, giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực mà vẫn có đủ căn cứ tài chính để phục vụ các yêu cầu từ đối tác, ngân hàng hoặc cơ quan quản lý. Nếu doanh nghiệp chưa bắt buộc phải kiểm toán nhưng vẫn cần một mức độ đảm bảo đáng tin cậy, thì báo cáo soát xét chính là lựa chọn hợp lý hơn về mặt chi phí.

>> Tìm hiểu chi tiết:

• Kiểm tra chứng từ kế toán: 5 dấu hiệu khiến cơ quan Thuế kiểm tra và cách kiểm tra đúng để tránh sai phạm
• Kiểm tra sổ sách kế toán: Bật mí chiến lược tối ưu để bảo vệ lợi ích doanh nghiệp

Giá trị 3. Báo cáo soát xét giúp đáp ứng yêu cầu của hợp đồng và đối tác

Báo cáo soát xét cũng giúp doanh nghiệp đáp ứng tốt các yêu cầu từ ngân hàng, đối tác và cơ quan quản lý một cách linh hoạt hơn. Bởi có nhiều tổ chức tài chính yêu cầu doanh nghiệp phải có báo cáo tài chính đã được xác nhận bởi một đơn vị độc lập trước khi cấp tín dụng.

Tương tự, trên phương diện các nhà đầu tư cũng muốn có thêm cơ sở để đánh giá doanh nghiệp trước khi quyết định rót vốn. Thay vì thực hiện kiểm toán – một quy trình phức tạp và tốn kém hơn, doanh nghiệp có thể chọn báo cáo soát xét để nhanh chóng đáp ứng yêu cầu mà không mất quá nhiều thời gian.

Giá trị 4. Báo cáo soát xét giúp phát hiện sớm các vấn đề tài chính

Một lợi ích khác mà báo cáo soát xét mang lại là giúp doanh nghiệp phát hiện sớm và kiểm soát tài chính tốt, đồng thời tối ưu hóa công tác quản lý. Dù không đi sâu như kiểm toán, nhưng quá trình soát xét vẫn có thể giúp nhận diện các sai sót trong hạch toán doanh thu, chi phí, sự mất cân đối dòng tiền hoặc những khoản công nợ chưa được xử lý hiệu quả. Nếu phát hiện sớm những vấn đề này, doanh nghiệp có thể điều chỉnh kịp thời, tránh những rủi ro lớn về tài chính trong tương lai.

>> Xem thêm: Kiểm tra nợ thuế: Đẩy mạnh chiến lược bảo vệ an toàn tài chính doanh nghiệp

Giá trị 5. Báo cáo soát xét giúp đảm bảo được yêu cầu công khai minh bạch

Trong nhiều trường hợp, báo cáo soát xét là một bước đi quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch và tuân thủ quy định. Một số doanh nghiệp chủ động thực hiện báo cáo soát xét để tăng sự minh bạch tài chính, đặc biệt trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe.

Ví dụ, sau sự kiện sụp đổ của FTX, nhiều công ty trong lĩnh vực tiền điện tử đã chủ động soát xét báo cáo tài chính để trấn an nhà đầu tư. Hay đối với các doanh nghiệp có kế hoạch niêm yết trên sàn chứng khoán, báo cáo soát xét cũng là một bước chuẩn bị cần thiết trước khi tiến hành kiểm toán.

>> Tham khảo bài viết liên quan: 

• Báo cáo tài chính công ty niêm yết: “Chìa khoá” lật mở sự thật tài chính cho đầu tư
  
• Báo cáo tài chính doanh nghiệp tư nhân: Tăng minh bạch, tạo niềm tin đầu tư
• Hướng dẫn đầy đủ về báo cáo tài chính công ty TNHH
• Báo cáo tài chính doanh nghiệp sản xuất: Cải thiện quản lý và tăng trưởng

Giá trị 6. Gia tăng sự tin tưởng từ các bên liên quan

Quan trọng hơn, khi báo cáo tài chính của doanh nghiệp được soát xét, doanh nghiệp đã thành công trong tạo dựng sự tin tưởng lớn đối với các bên liên quan như nhà đầu tư, ngân hàng, khách hàng và đối tác. Các nhà đầu tư sẽ yên tâm hơn khi quyết định rót vốn, các tổ chức tín dụng dễ dàng hơn trong việc phê duyệt khoản vay, còn đối tác thì tin tưởng hơn khi ký kết hợp đồng hợp tác. Tất cả những yếu tố này giúp doanh nghiệp không chỉ vận hành chuyên nghiệp mà còn có nhiều cơ hội phát triển hơn trên thị trường.

Khi nào doanh nghiệp nên thực hiện báo cáo soát xét?

Bạn có bao giờ tự hỏi bộ máy kế toán của doanh nghiệp mình có đang hoạt động hiệu quả? Hay liệu các chính sách thuế đang áp dụng có thực sự tối ưu và tuân thủ quy định? Đây chính là lúc báo cáo soát xét phát huy vai trò của mình.

Dưới đây là những tình huống phổ biến mà doanh nghiệp nên cân nhắc thực hiện báo cáo soát xét, không chỉ để đảm bảo sự minh bạch tài chính mà còn giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru hơn.

1. Khi doanh nghiệp muốn kiểm tra định kỳ hoạt động kế toán

Trước hết, một trong những lý do quan trọng nhất để doanh nghiệp tiến hành báo cáo soát xét là để kiểm tra định kỳ hoạt động của bộ máy kế toán.

Hệ thống kế toán giống như “bộ não” của doanh nghiệp, quyết định đến sự chính xác của số liệu tài chính và khả năng kiểm soát dòng tiền. Nếu không có sự rà soát thường xuyên, doanh nghiệp rất dễ gặp phải tình trạng sai sót trong ghi nhận doanh thu, chi phí hoặc thậm chí là bỏ sót những khoản mục quan trọng. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện và khắc phục kịp thời những điểm chưa hợp lý, đảm bảo báo cáo tài chính phản ánh đúng thực trạng hoạt động.

2. Khi doanh nghiệp muốn rà soát chính sách thuế

Một yếu tố khác không thể bỏ qua chính là chính sách thuế mà doanh nghiệp đang áp dụng. Luật thuế thường xuyên thay đổi, và nếu không theo sát, doanh nghiệp có thể vô tình áp dụng sai hoặc bỏ lỡ những ưu đãi thuế hợp pháp.

Báo cáo soát xét chính là chìa khoá giúp rà soát lại toàn bộ chính sách thuế đang áp dụng, từ đó đảm bảo doanh nghiệp vừa tuân thủ quy định, vừa tận dụng tối đa các lợi ích về thuế một cách hợp pháp. Điều này không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn giảm thiểu rủi ro trong các kỳ quyết toán thuế.

3. Chuẩn bị cho các đợt thanh tra, kiểm tra thuế

Có thể khẳng định rằng, khi các đợt thanh tra, kiểm tra hoặc quyết toán thuế gần kề, báo cáo soát xét càng trở nên cần thiết. Một hồ sơ thuế rõ ràng, được kiểm tra trước khi cơ quan thuế vào cuộc sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn, tránh những sai sót không đáng có.

Thay vì bị động giải trình khi có vấn đề phát sinh, doanh nghiệp có thể tự kiểm tra trước, điều chỉnh nếu cần thiết và có sự chuẩn bị đầy đủ cho các đợt thanh kiểm tra. Điều này giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức, đồng thời giảm thiểu căng thẳng khi làm việc với cơ quan thuế.

>> Đọc ngay: 

• Thanh tra kiểm tra thuế – Doanh nghiệp cần làm gì đạt kết quả tốt?
• Quy trình kiểm tra thuế để tìm ra sai phạm của doanh nghiệp

4. Khi doanh nghiệp muốn đảm bảo tuân thủ pháp luật

Bên cạnh việc đảm bảo tính chính xác của các số liệu tài chính, báo cáo soát xét còn giúp doanh nghiệp kiểm tra xem hoạt động của mình có tuân thủ đúng các quy định pháp luật hay không. Trong môi trường kinh doanh ngày càng chặt chẽ về mặt pháp lý, chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể gây ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp. Việc soát xét giúp rà soát toàn bộ quy trình làm việc, từ hợp đồng, hóa đơn, chính sách lao động đến các vấn đề tài chính, đảm bảo doanh nghiệp đang hoạt động đúng hướng và tránh được các rủi ro pháp lý không mong muốn.

5. Khi cung cấp thông tin chính xác cho nhà quản trị

Đối với các nhà quản trị doanh nghiệp, việc có trong tay những con số chính xác là vô cùng quan trọng. Một báo cáo soát xét được thực hiện bài bản sẽ giúp ban lãnh đạo có cái nhìn toàn diện về tình hình tài chính, từ đó đưa ra những quyết định chiến lược đúng đắn. Khi có dữ liệu đáng tin cậy, nhà quản trị có thể dễ dàng đánh giá hiệu quả kinh doanh, nhận diện cơ hội phát triển và điều chỉnh kế hoạch hoạt động một cách linh hoạt, hiệu quả hơn.

6. Doanh nghiệp muốn nâng cao hiệu suất hoạt động của bộ máy kế toán

Một hệ thống kế toán hoạt động trơn tru chắc chắn sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hiệu suất làm việc. Khi các quy trình kế toán được rà soát và cải tiến, nhân sự trong bộ phận này cũng có thể làm việc một cách khoa học, chính xác hơn, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả tổng thể. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo nên sự chuyên nghiệp trong quản lý tài chính doanh nghiệp.

7. Doanh nghiệp muốn hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ

Cuối cùng, báo cáo soát xét còn đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ. Một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững không thể thiếu một hệ thống giám sát và kiểm tra chặt chẽ. Việc soát xét giúp doanh nghiệp nhận diện được những điểm còn yếu trong quản lý, từ đó đề xuất các giải pháp cải tiến, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong điều hành.

>> Toàn bộ quy trình xem tại: Khám phá quy trình soát xét báo cáo tài chính để tối ưu hoá kết quả kinh doanh

Những lưu ý doanh nghiệp cần nắm khi lập báo cáo soát xét

Sau khi hoàn thành công việc tổng hợp số liệu, doanh nghiệp cần tiến thêm một bước để đảm bảo tính chính xác và minh bạch của báo cáo tài chính – đó chính là lập báo cáo soát xét. Đây là một bản đánh giá chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng thể về tình hình tài chính, đồng thời tạo dựng sự tin cậy với các đối tác, nhà đầu tư hoặc cơ quan thuế.

Vậy, một báo cáo soát xét gồm những nội dung quan trọng nào? Dưới đây là những điểm doanh nghiệp cần lưu ý khi chuẩn bị:

(1) Tiêu đề của báo cáo soát xét

Một trong những yêu cầu quan trọng khi lập báo cáo soát xét là tiêu đề phải thể hiện sự độc lập của kế toán viên thực hiện công việc này. Cụm từ “độc lập” nên xuất hiện ngay trong tiêu đề để đảm bảo rằng đây không phải là báo cáo do nội bộ doanh nghiệp tự lập, mà được đánh giá bởi một đơn vị độc lập, có chuyên môn.

Ví dụ: Báo cáo đánh giá của kế toán viên độc lập – Chính tiêu đề rõ ràng này đã giúp người đọc hiểu ngay tính chất khách quan của báo cáo, đặc biệt là khi làm việc với bên thứ ba như nhà đầu tư hoặc cơ quan thuế.

(2) Người nhận

Báo cáo soát xét không chỉ để lưu trữ nội bộ mà thường được lập ra để gửi đến một bên cụ thể. Vì vậy, phần này cần nêu rõ được báo cáo này là dành cho ai, nghĩa là đối tượng nhận báo cáo soát xét này là ai.

Thông thường, báo cáo có thể gửi đến những người chịu trách nhiệm quản lý hoặc có thể là đến đơn vị có báo cáo tài chính đang được xem xét. Việc ghi rõ đối tượng nhận giúp xác định đúng mục đích sử dụng báo cáo, tránh những hiểu lầm không đáng có.

(3) Đoạn mở đầu

Phần mở đầu phải giới thiệu ngắn gọn về nội dung và phạm vi của báo cáo, giúp người đọc hiểu ngay từ đầu báo cáo này nói về điều gì. Một đoạn mở đầu chuẩn thường bao gồm các thông tin:

• Doanh nghiệp nào đang được xem xét báo cáo tài chính?
• Báo cáo tài chính thuộc giai đoạn nào (quý, năm tài chính…)?
• Phương pháp kế toán áp dụng trong báo cáo tài chính là gì?

Quan trọng nhất, đoạn mở đầu cũng cần nhấn mạnh rằng: Báo cáo soát xét không phải là kiểm toán. Điều này có nghĩa là kế toán viên không đưa ra ý kiến kiểm toán chính thức, mà chỉ thực hiện đánh giá dựa trên các phương pháp phân tích và kiểm tra cơ bản.

(4) Đoạn về trách nhiệm của ban quản lý

Một phần quan trọng trong báo cáo soát xét là xác định trách nhiệm của ban quản lý doanh nghiệp trong việc lập báo cáo tài chính. Thường thì ban quản lý chịu trách nhiệm:

• Lập và trình bày báo cáo tài chính theo đúng chuẩn mực kế toán.
• Duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ để đảm bảo số liệu chính xác.
• Cung cấp đầy đủ thông tin cho kế toán viên thực hiện soát xét.

(5) Đoạn trách nhiệm của kế toán viên

Kế toán viên có trách nhiệm thực hiện công việc đánh giá báo cáo tài chính theo các tiêu chuẩn đã được quy định (gọi là SSARS). Điều này có nghĩa là kế toán viên cần làm một số thủ tục nhất định để đảm bảo rằng họ đã kiểm tra đủ thông tin và số liệu để xác định liệu có bất kỳ thay đổi quan trọng nào cần được đưa vào báo cáo tài chính hay không. Mục đích là để đảm bảo báo cáo tài chính tuân thủ đúng các quy chuẩn kế toán hiện hành.

Ngoài ra, kế toán viên cũng phải khẳng định rằng họ đã thu thập đủ và chính xác bằng chứng để có thể đưa ra kết luận chính xác về báo cáo tài chính.

(6) Đoạn kết của báo cáo soát xét

Đoạn kết có tiêu đề phù hợp nêu rõ liệu kế toán viên có biết về bất kỳ sửa đổi quan trọng nào cần thực hiện đối với báo cáo tài chính hay không. Nghĩa là phần này là nơi kế toán viên tổng hợp kết quả soát xét báo cáo tài chính và đưa ra nhận định:

• Báo cáo tài chính có hợp lý không?
• Có cần chỉnh sửa hoặc bổ sung gì không?
• Các số liệu có phù hợp với chuẩn mực kế toán không? Nếu có, cần nêu rõ quốc gia xuất xứ của các nguyên tắc kế toán đó.

(7) Khối chữ ký

Cuối cùng, báo cáo soát xét cần được ký xác nhận bởi kế toán viên hoặc công ty kế toán, kèm theo thông tin:

• Tên kế toán viên hoặc công ty kế toán.
• Địa điểm lập báo cáo.
• Ngày tháng lập báo cáo (Ngày không được sớm hơn ngày kế toán hoàn thành các thủ tục cần thiết)

Điều này giúp báo cáo có tính pháp lý, tạo niềm tin cho các bên liên quan.

Báo cáo soát xét thực sự là một công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm tra tính chính xác của báo cáo tài chính, quá đó giúp xây dựng niềm tin với đối tác, nhà đầu tư và các cơ quan quản lý. Việc thực hiện báo cáo soát xét đúng chuẩn sẽ giúp doanh nghiệp phát hiện và điều chỉnh kịp thời các sai sót trong sổ sách, đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ các quy định kế toán hiện hành. Hy vọng với những kiến thức bổ ích về báo cáo soát xét trên đây có thể giúp doanh nghiệp đạt được nền tảng vững chắc để doanh nghiệp phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh đầy cạnh tranh.

Biết được ban đang còn nhiều băn khoăn nên TACA đã mang đến Dịch vụ soát xét báo cáo tài chính & báo cáo quản trị – một giải pháp toàn diện giúp doanh nghiệp đảm bảo tính chuẩn mực và hiệu quả của các báo cáo. Đồng hành chính là đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, quy trình thực hiện chuyên sâu và cam kết đồng hành dài hạn giúp TACA trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy của các CEO từ lớn đến nhỏ. Với báo cáo tài chính, dịch vụ không chỉ phân tích tổng thể, chỉ ra các khoản mục dễ bị cơ quan thuế kiểm tra mà còn đưa ra lời khuyên tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh và sử dụng vốn. Đối với báo cáo quản trị, TACA đánh giá thực trạng, phân tích tính khả thi và đưa ra giải pháp phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.

Dịch vụ Soát xét báo cáo tài chính và báo cáo quản trị

Mời bạn tham khảo thêm các dịch vụ kế toán, thuế liên quan khác tại Taca:

• Các dịch vụ kế toán trọn gói – Taca Consulting
• Dịch vụ soát xét sổ sách kế toán – kiện toàn hồ sơ thanh kiểm tra thuế
• Dịch vụ quyết toán thuế – Bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp
• Dịch vụ setup hệ thống kế toán
• Dịch vụ tư vấn lập tờ khai và hồ sơ giao dịch liên kết (transfer pricing)
  

Taca Business Consulting,

Giải đáp một số câu hỏi thường gặp về báo cáo soát xét

1. Báo cáo soát xét là gì?

Soát xét là quá trình mà các kiểm toán viên hoặc trợ lý kiểm toán thực hiện các thủ tục như phỏng vấn và phân tích thông tin, nhưng không phải thủ tục kiểm toán đầy đủ. Mục đích của soát xét là để đưa ra kết luận về việc báo cáo tài chính có phù hợp với các quy chuẩn kế toán hay không. Tuy nhiên, khác với kiểm toán, soát xét chỉ giúp xác định liệu có vấn đề gì nghiêm trọng trong báo cáo tài chính hay không, mà không đưa ra kết luận chắc chắn như kiểm toán.

Báo cáo soát xét chỉ tập trung vào việc phát hiện những sự kiện quan trọng có thể làm thay đổi kết luận về tính chính xác của báo cáo tài chính, theo chuẩn mực kế toán hiện hành. Tuy nhiên, soát xét không yêu cầu kế toán phải hiểu rõ hệ thống kiểm soát nội bộ hay các quy trình kiểm toán phức tạp.

Tóm lại, một báo cáo soát xét không thể cung cấp đầy đủ thông tin hay bằng chứng như một báo cáo kiểm toán.

2. Công ty đại chúng có phải thông báo định kỳ nội dung báo cáo tài chính 06 tháng đã được soát xét bởi tổ chức kiểm toán được chấp thuận không?

Theo Điều 120 Luật Chứng khoán 2019, công ty đại chúng có nghĩa vụ công bố thông tin định kỳ, bao gồm báo cáo tài chính năm đã được kiểm toán, báo cáo tài chính 06 tháng đã được soát xét bởi tổ chức kiểm toán được chấp thuận và báo cáo tài chính quý.

Cụ thể, công ty đại chúng cần thông báo định kỳ về các nội dung sau:

• Báo cáo tài chính năm đã được kiểm toán và báo cáo tài chính 06 tháng đã được soát xét bởi tổ chức kiểm toán được chấp thuận.
• Báo cáo thường niên.
• Báo cáo về tình hình quản trị công ty.
• Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thường niên.
• Các thông tin khác theo quy định của pháp luật.

Như vậy, các công ty đại chúng cần thông báo định kỳ về báo cáo tài chính 06 tháng đã được soát xét bởi tổ chức kiểm toán có thẩm quyền.