Phân tích xu hướng m&a trong bối cảnh mới: liệu cuộc chơi có khởi sắc?

Sau cơn sốt M&A vào năm 2021 và đầu năm 2022, hoạt động giao dịch đã chững lại trong năm 2023. Lãi suất tăng, căng thẳng địa chính trị và lo ngại suy thoái kinh tế đã góp phần khiến quy trình M&A gián đoạn, các hoạt động giao dịch sụt giảm kéo dài và chạm đáy vào quý 1 năm 2023.

Tuy nhiên, kể từ mức thấp đó, nhiều nhà giao dịch đã quay lại bàn đàm phán và đưa ra chiến lược M&A riêng, khối lượng giao dịch và lượng giao dịch tăng trên thị trường IPO cho thấy xu hướng M&A đang dần ổn định.

Nhiều ý kiến chuyên gia phân tích thương vụ M&A trên toàn cầu cho rằng họ tương đối lạc quan về triển vọng năm 2024, vì hoạt động giao dịch đang có dấu hiệu phục hồi đầy hứa hẹn. Tuy rằng những thách thức đối với các nhà giao dịch vẫn còn – đặc biệt là chi phí vốn cao hơn, nhưng điều này sẽ thúc đẩy các công ty xem xét các giao dịch lớn hoặc mang tính chuyển đổi với mức độ giám sát thậm chí còn cao hơn. Họ cũng đồng tình rằng việc theo đuổi việc mua lại, thoái vốn và đôi khi là sự kết hợp của cả hai trong 2024 sẽ thúc đẩy tăng trưởng và định hình lại doanh nghiệp. Ông Jens Kengelbach, người đứng đầu bộ phận M&A toàn cầu của Boston Consulting Group chia sẻ.

Xu hướng M&A sẽ khởi sắc vào năm 2024 bất chấp những trở ngại đang diễn ra

Thị trường M&A chao đảo vào năm 2023 – nhưng cuộc chơi vẫn tiếp tục

Trên quốc tế

Tính đến cuối tháng 8 năm 2023, các công ty trên toàn cầu đã công bố khoảng 21.500 giao dịch tính đến thời điểm hiện tại, với tổng số trị giá 1,18 nghìn tỷ USD. Khối lượng giao dịch giảm 14% so với cùng kỳ năm 2022 và giá trị giao dịch giảm mạnh 41%.

Sự chậm lại dai dẳng trong hoạt động M&A kể từ nửa đầu năm 2022 thể hiện rõ ở khắp các khu vực. Các thị trường như Ấn Độ, Đài Loan, Ý và Romania cho thấy khả năng phục hồi tốt hơn một chút, trong khi Mỹ, Canada, Pháp và Đức bị ảnh hưởng nặng nề hơn. Các ngành năng lượng, điện và tài nguyên là những ngành năng động nhất trên toàn cầu vào năm 2022.

Các nhà giao dịch táo bạo của công ty, đặc biệt là những người có vị thế tài chính mạnh, đã tận dụng tình hình không chắc chắn bằng cách tìm kiếm những món hời hoặc theo đuổi các cuộc đàm phán M&A mà hai năm trước không thể thực hiện được. Đồng thời, hầu hết các công ty tiếp tục sử dụng M&A để theo đuổi các sáng kiến ​​chiến lược của mình, đặc biệt là trong chiến lược ESG (bao gồm chuyển đổi năng lượng, khử cacbon, nền kinh tế tuần hoàn và tác động xã hội) và số hóa (để tiếp cận AI và các công nghệ mới nổi khác cũng như nâng cao năng lực và tài năng).

Một số nhà đầu tư tài chính đã tiếp tục thực hiện các giao dịch khi có cơ hội hấp dẫn. Trong một số trường hợp, họ đã sử dụng các cơ cấu tài chính và thỏa thuận thay thế, chẳng hạn như hợp tác với các nhà đầu tư chiến lược hoặc tăng phần vốn góp của họ – thậm chí ở mức độ tài trợ cho toàn bộ thỏa thuận bằng vốn chủ sở hữu, ít nhất là vào thời điểm ban đầu.

Các quỹ tài sản có chủ quyền ở Trung Đông và các quốc gia khác—cùng các công ty mà họ hỗ trợ cũng vẫn hoạt động. Với nguồn vốn và tính thanh khoản dồi dào, họ đang đầu tư vào các khu vực, lĩnh vực và chủ đề. Họ đã áp dụng các chiến lược dài hạn, đa dạng để đa dạng hóa sang các lĩnh vực khác ngoài tài nguyên thiên nhiên và hỗ trợ sự phát triển của nền kinh tế quốc gia.

Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, theo dữ liệu từ KPMG, trong 10 tháng năm 2023, thị trường mua bán và sát nhập (M&A) Việt Nam có 265 giao dịch, đạt giá trị hơn 4,4 tỷ USD, trung bình các thương vụ đạt giá trị 54,5 triệu USD. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, thị trường M&A giảm 23%.

Theo nhận định của ông Masataka “Sam” Yoshida, Giám đốc toàn cầu Dịch vụ mua bán – sáp nhập xuyên quốc gia, RECOF Corporation, Tổng giám đốc RECOF Việt Nam, thị trường M&A tại Việt Nam vẫn còn những thách thức nhất định. Trong đó, 3 thách thức lớn chính là thời gian; hệ thống kế toán và kỳ vọng định giá quá cao của bên bán. 

“Hiện nay, thách thức lớn nhất chính là vấn đề thời gian, thương vụ giữa các doanh nghiệp Nhật Bản chỉ mất khoảng 3 tháng là hoàn tất; giữa doanh nghiệp Nhật Bản với các đối tác châu Âu thì mất 6 tháng. Nhưng thương vụ giữa doanh nghiệp Nhật Bản với doanh nghiệp Việt Nam phải mất 12 tháng”, ông Masataka “Sam” Yoshida phân tích và nhấn mạnh rằng thị trường M&A Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng để các công ty Nhật Bản tiếp cận.

Tuy nhiên xu hướng chung M&A Việt Nam vẫn tiếp tục tăng trưởng và M&A đóng vai trò quan trọng trong chiến lược của nhiều tập đoàn lớn. Động lực tăng trưởng 2024 bao gồm dòng vốn FDI mạnh mẽ, nhờ chính trị ổn định và các thỏa thuận thương mại. Hơn nữa, với lạm phát được kiểm soát dưới mục tiêu 4%, dự báo tăng trưởng GDP của IMF sẽ tăng trở lại 5,8% vào năm 2024 và 6,9% vào năm 2025; nợ công vẫn dưới trần pháp lý 60% GDP. Những nền tảng này cho thấy nhiều thuận lợi cho các nhà đầu tư nhắm đến những cơ hội chiến lược tại thị trường Việt Nam năng động.

Số liệu thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, tính đến ngày 20/11/2023, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt gần 28,85 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn đầu tư thông qua góp vốn, mua cổ phần đạt gần 5,97 tỷ USD, tăng 46,4% so với cùng kỳ năm 2022.

Theo dự báo chuyên gia, các giao dịch M&A có thể gia tăng trong các lĩnh vực chính như: năng lượng xanh, công nghệ, bất động sản và chăm sóc sức khỏe do hỗ trợ chính sách và nhu cầu gia tăng. Xu hướng đầu tư sang các ngành này do tăng trưởng cơ sở hạ tầng, và công nghệ được thúc đẩy bởi chuyển đổi số.

Động lực của hoạt động M&A năm 2024

Do những bất ổn địa chính trị hiện nay, triển vọng của thị trường M&A vào năm 2024 rất khó dự đoán. Tuy nhiên, động lực cơ bản của hoạt động M&A vẫn còn nguyên. 

Bốn động lực chính của hoạt động giao dịch:

• Nguồn vốn dồi dào. Trong thời gian tới, sự hỗ trợ chính cho việc giao dịch sẽ đến từ nguồn vốn sẵn có dồi dào được nắm giữ bởi các quỹ tài sản có chủ quyền, các nhà đầu tư vốn cổ phần tư nhân và vốn mạo hiểm cũng như một số công ty lớn.
• Hội tụ kỳ vọng về giá. Sự chênh lệch giữa kỳ vọng về giá của người bán và người mua đã cản trở việc giao dịch trong năm qua. Tuy nhiên, nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá cả, chẳng hạn như mức độ lạm phát, chi phí tài chính và sự không chắc chắn,..đang dần ổn định. Khi người bán dần chấp nhận những điều bình thường mới này trong vài tháng tới, chúng tôi kỳ vọng khoảng cách giữa kỳ vọng của người bán và người mua sẽ thu hẹp lại.
• Các quy định và chính sách đang phát triển. Ngày càng có nhiều thay đổi về quy định và chính sách đang ảnh hưởng đến hoạt động M&A trên quốc tế. Các quy định chống độc quyền truyền thống thường làm phức tạp thêm các giao dịch lớn, đặc biệt là đối với các công ty công nghệ lớn. (Luật chống độc quyền  antitrust regulations là những quy định khuyến khích cạnh tranh bằng cách hạn chế sức mạnh thị trường của bất kỳ công ty cụ thể nào).Người làm giao dịch cũng phải vượt qua các rào cản liên quan đến quy định đầu tư trực tiếp nước ngoài, xem xét về an ninh quốc gia và các biện pháp trừng phạt. Các nhà giao dịch cũng phải vượt qua các rào cản liên quan đến các quy định đầu tư trực tiếp nước ngoài, các cân nhắc về an ninh quốc gia và các biện pháp trừng phạt. Mặt khác, các thỏa thuận được thực hiện dưới sự giám sát chống độc quyền thường thúc đẩy việc thoái vốn để đối phó với những lo ngại này. Tại thị trường M&A Việt Nam, chúng ta vẫn có rất nhiều cơ hội và triển vọng nhờ những yếu tố nền tảng đang ngày càng được củng cố. Chính phủ đang tiếp tục nghiên cứu để có phản ứng chính sách kịp thời và hiệu quả trước vấn đề thuế tối thiểu toàn cầu để tăng thu hút đầu tư nước ngoài, nhất là các khoản đầu tư quy mô lớn của tập đoàn đa quốc gia.

• Theo đuổi sự phục hồi. Những nỗ lực nhằm tăng cường sự phục hồi trong chuỗi cung ứng, như thông qua việc đưa sản xuất gần hơn, hợp tác với bạn bè và các chiến lược vùng lân cận khác có thể ảnh hưởng gián tiếp đến hoạt động M&A, vì việc giao dịch có thể tạo điều kiện thuận lợi cho những mục tiêu này.

Ngoài ra, các công ty sẽ tiếp tục sử dụng M&A để theo đuổi các chương trình triển khai ESG và số hóa của họ. Một số công ty sẽ tập trung vào các thương vụ mang tính chuyển đổi, dù bằng cách thực hiện mua lại ở các khu vực tăng trưởng hay bằng cách định hình lại danh mục đầu tư công ty của họ thông qua M&A và thoái vốn.

Triển vọng khu vực khác nhau

Cùng theo dõi hoạt động giao dịch ở sáu khu vực địa lý:

• Bắc Mỹ: Hoạt động giao dịch của khu vực trong quý 2 năm 2023 thấp hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn. Một trong những trở ngại là môi trường pháp lý hiện tại, với các hướng dẫn sáp nhập gần đây do Bộ Tư pháp Hoa Kỳ và Ủy ban Thương mại Liên bang đưa ra báo hiệu sự giám sát ngày càng tăng.
• Châu Âu: Các báo cáo chỉ ra những dấu hiệu ban đầu về sự hồi phục trong hoạt động giao dịch ở châu Âu. Các xu hướng dài hạn ủng hộ sự hồi phục này dự kiến ​​sẽ thúc đẩy hoạt động sau năm 2024. Công nghệ, vật liệu và phần mềm xanh vẫn hoạt động vào năm 2024.
• Đông Nam Á: Hoạt động M&A ở Đông Nam Á đã giảm kể từ khi đạt đỉnh điểm vào năm 2021. Trong tương lai, hoạt động M&A bên ngoài từ Trung Quốc và Nhật Bản có thể hỗ trợ hoạt động M&A trong khu vực, trong đó Singapore sẵn sàng trở thành trung tâm thực hiện giao dịch chính. Lĩnh vực ô tô và đồ uống đã là những lĩnh vực nổi bật vào năm 2023.
• Trung đông: Hoạt động M&A ở Trung Đông có khả năng phục hồi tốt hơn so với thị trường toàn cầu nói chung. Các quỹ đầu tư quốc gia và các tổ chức nhà nước trong khu vực đặc biệt hoạt động tích cực. Những nỗ lực nhằm đa dạng hóa nền kinh tế và nâng cao năng lực kỹ thuật số sẽ giúp thúc đẩy hoạt động giao dịch trong thời gian ngắn.
• Nhật Bản: Trong số các nền kinh tế lớn ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, chỉ có Nhật Bản là có sự gia tăng về số lượng và giá trị thương vụ M&A trong nửa đầu năm 2023 vừa rồi. Lãi suất thấp, những cải cách gần đây, áp lực của cổ đông và tăng trưởng tự thân (Organic Growth) chậm hơn sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động M&A mạnh mẽ.
• Châu phi: Thị trường M&A của Châu Phi đã trải qua những biến động đáng kể trong bối cảnh bất ổn về kinh tế và địa chính trị của thời kỳ hậu đại dịch. Tuy nhiên, lĩnh vực năng lượng và vật liệu tái tạo là những điểm sáng và dường như có vị thế tốt để dẫn dắt sự phục hồi của thị trường.
• Việt Nam: Thị trường M&A Việt Nam đã sẵn sàng cho tăng trưởng vào năm 2024, được hỗ trợ bởi nhiều bước tiến kinh tế và cải cách nhằm thu hút FDI, với giao dịch gia tăng trong các lĩnh vực chính như năng lượng xanh, công nghệ, bất động sản và chăm sóc sức khỏe. Xu hướng đầu tư sang các ngành này do tăng trưởng hạ tầng và công nghệ được thúc đẩy bởi chuyển đổi số.Đối với ngành y tế, dự kiến được thúc đẩy bởi thay đổi về dân số. Ngành bất động sản tiếp tục sôi động nhờ nhu cầu về tài sản chất lượng cao.

=> Nhà đầu tư đặc biệt sẽ nhắm tới những doanh nghiệp có chiến lược đầu tư sản phẩm ổn định và lâu dài hay đầu tư ESG. Hiện, nhiều nhà đầu tư ưu tiên quay trở lại các lĩnh vực then chốt như nông nghiệp và thực phẩm. Tiếp theo là lĩnh vực y tế, bao gồm bệnh viện, dược phẩm và thiết bị y tế. Ngoài ra, nhà đầu tư cũng muốn chốt thương vụ trong lĩnh vực có thể tận dụng được mức định giá rẻ khi thị trường Việt Nam đang đi xuống. Điển hình là bất động sản, xây dựng. Bên cạnh đó, những lĩnh vực thu hút được nhà đầu tư cũng thay đổi theo sự biến đổi của tình hình khu vực như sản xuất công nghiệp, logistics.

Bất kể doanh nghiệp đang hoạt động ở khu vực nào, M&A sẽ đóng một vai trò quan trọng trong tăng trưởng. Nhưng để thành công trong những thời điểm không chắc chắn, các nhà giao dịch sẽ cần phải vừa sáng tạo vừa sẵn sàng tấn công khi cơ hội mở ra”.

Top 5 các nước có giá trị thương vụ công bố cao nhất 10 tháng năm 2023 (triệu USD) – Nguồn: Capital IQ, VIR, KPMG Analysis

==> Xem thêm: Giao dịch M&A qua lăng kính ESG: tích hợp giúp tăng định giá

Tổng hợp bài học từ kinh nghiệm thực hiện M&A hơn 20 năm 

Các chuyên gia M&A đã xem lại các bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện và đưa ra lời khuyên có thể hỗ trợ bạn:

• Đi ra ngoài vùng thoải mái của bạn, nhưng không quá xa. Trong bối cảnh M&A, các nghiên cứu cho thấy, các giao dịch liên quan đến các sản phẩm hoặc khu vực cốt lõi của công ty có thể không tạo ra nhiều giá trị cao nhất dù an toàn. Đúng hơn, các giao dịch trong đó các nhà giao dịch đi ra ngoài vùng an toàn của họ sẽ mang lại lợi nhuận cao hơn trong thời gian dài, nhưng đừng đi quá xa.
• Suy nghĩ vượt khuôn khổ. Chúng tôi đã quan sát thấy sự tăng lên không ngừng trong các phương án thay thế cho việc thu mua 100% cổ phần cơ bản, bao gồm sở hữu cổ phần thiểu số, liên doanh, đối tác chiến lược và đầu tư doanh nghiệp.Các cấu trúc này mở ra các lựa chọn chiến lược mới bằng cách mang lại sự linh hoạt cần thiết cho những người thực hiện giao dịch để tùy chỉnh phân bổ vốn theo các điều kiện cụ thể.
• Trả nhiều hơn, nhưng chỉ bằng tiền mặt. Mặc dù việc tạo ra giá trị lớn nhất thường xuất phát từ các giao dịch có bội số dưới mức trung bình, nhưng lợi ích tối đa sẽ xuất hiện khi bội số thấp đi kèm với phí bảo hiểm cao so với mức định giá thị trường hiện tại. Cách tiếp cận chỉ dùng tiền mặt để giao dịch sẽ đảm bảo tính kỷ luật, đặc biệt là trong việc định giá—một yếu tố quan trọng trong thời điểm nguồn vốn hạn chế và đắt đỏ hơn.

=> Xem thêm phân tích chuyên sâu về các thương vụ M&A thành công tại:

Câu chuyện thành công của Masan:Bí mật đằng sau câu chuyện nâng tầm thương hiệu Việt của ông lớn Masan

Các thương vụ M&A thành công đều có chung 4 đặc điểm này

Làm chủ hợp nhất doanh nghiệp để dẫn đầu ngành

M&A tại các ngân hàng Việt Nam

Đôi lời nhắn nhủ đặc biệt đến quý doanh nghiệp:

Đặc biệt khi thực hiện M&A, doanh nghiệp vẫn cần đặc biệt lưu ý đến các yếu tố về công tác quản trị, yếu tố văn hoá, theo sát mục tiêu, chọn đúng thời điểm:

• Hài hòa về văn hoá:khi tiếp nhận (M&A) một doanh nghiệp khác, cần phải hài hoà về văn hoá doanh nghiệp để tránh rơi vào thế khó. Về vấn đề lao động, sau tiếp nhận, DN nên có một đội ngũ ‘cán bộ khung’ giàu kinh nghiệm xuống đào tạo lại cho người lao động, đồng thời đánh giá, phân loại, xếp loại, giao thêm nhiệm vụ hoặc giảm bớt công việc… nhằm tạo mọi điều kiện để người lao động ở đơn vị mới có thể hội nhập một cách tốt nhất. Thậm chí, còn phải rà lại mức lương, thu nhập, nếu thấp quá thì điều chỉnh luôn. Như vậy có thể cải thiện được đời sống, cải thiện được năng suất lao động.
• Chuẩn bị tốt chiến lược, biết lựa chọn thời điểm: Nếu chuẩn bị tốt chiến lược M&A, doanh nghiệp sẽ biết phải kỳ vọng điều gì, đồng thời có thêm sự lựa chọn và kèm theo trách nhiệm để bổ sung nguồn lực. Nếu lựa chọn tốt mà đơn vị có thể cộng hưởng, tạo ra giá trị cho xã hội thì đó là sự lựa chọn có trách nhiệm.  Ngoài ra cần phải biết thời điểm nào để tiếp nhận, địa bàn nào, thị trường nào cũng cần đặt lên quá trình cân nhắc trước khi quyết định thực hiện M&A.

Hãy coi đối tác là một cuộc hôn nhân. Lựa chọn tốt, chuẩn bị tốt, chúng ta sẽ có hạnh phúc.

• Xác định mục tiêu đúng, hướng đến sự thịnh vượng: Chúng tôi tin rằng muốn M&A thành công, cần xác định đúng mục tiêu, đồng thời khẳng định sự “thịnh vượng” là mục tiêu chung của tất cả các thương vụ M&A. Thịnh vượng không chỉ là tài chính, mà còn là giá trị lâu bền về thương hiệu, phát triển văn hoá doanh nghiệp, là mục tiêu các doanh nghiệp M&A phải đặt ra từ đầu.Ngoài ra là vấn đề niềm tin. Cộng hưởng sức mạnh đầu tiên là niềm tin, doanh nghiệp Việt Nam phải có niềm tin vào năng lực nội tại, khả năng cạnh tranh của mình.
• Minh bạch: Trong một thương vụ M&A, định giá là yếu tố đầu tiên, cần phải thực tế.Thứ 2, quan trọng hơn, là sự minh bạch của các bên, và sự thấu hiểu trong quá trình thương lượng.Thứ 3, sau khi ký kết, các bên phải nỗ lực để hoàn tất vấn đề thời gian.Và sau cùng, khi đã M&A, hai bên lại tiếp tục phải minh bạch, nỗ lực xây dựng lòng tin.

Doanh nghiệp bạn đang ở đâu trong thị trường nở rộ M&A?

M&A – mua bán sáp nhập doanh nghiệp là cách nhanh nhất và tốt nhất để cấu trúc lại DN nhất là trong thời điểm các DN đang phải gấp gáp dọn dẹp lại bộ máy kinh doanh của mình. Hơn thế nữa, cùng các kế hoạch tăng vốn, mở rộng đầu tư, M&A sẽ giúp DN mở rộng thêm quy mô, tiềm lực để tiếp bước trên đà phát triển.

Tuy nhiên, bạn không cần phải đi một mình.

TACA là sẽ đồng hành cùng bạn. Chúng tôi cung cấp các dịch vụ tư vấn thương vụ cho các công ty đang và đã sẵn sàng cho một thương vụ M&A đầy triển vọng với đội ngũ chuyên gia có chuyên môn cao cấp, kinh nghiệm thực chiến chuyên sâu hàng đầu ở các lĩnh vực (tài chính ngân hàng, sản xuất, thương mại, BĐS xây dựng,..). . Họ là các chuyên gia trong và ngoài nước, có kiến thức và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời rất am tường môi trường kinh doanh tại Việt Nam.

Thực hiện TRỌN GÓI dịch vụ, đồng thời, TACA còn giúp doanh nghiệp tiếp tục bứt tốc đạt được những thành tựu kinh doanh

==> Chi tiết dịch vụ:

Nếu bạn muốn trao đổi với chúng tôi về các yêu cầu tư vấn Dịch vụ tư vấn M&A, vui lòng liên hệ với TACA theo Hotline CSKH: 0982 518 586 hoặc đăng kí tư vấn TẠI ĐÂY

Taca Business Consulting,