Hướng dẫn toàn diện về hợp nhất BCTC công ty liên kết

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng mở rộng, việc hợp nhất BCTC công ty liên kết mang đến cho doanh nghiệp nhiều cơ hội lớn. Và làm thế nào để tổng hợp dữ liệu từ công ty liên kết một cách chính xác, minh bạch và đáp ứng đúng quy định? Đây là bài toán mà mọi doanh nghiệp đều phải giải nếu muốn tối ưu hóa chiến lược tài chính của mình. Hãy cùng TACA khám phá cách thức hợp nhất BCTC công ty liên kết chuyên nghiệp và hiệu quả trong bài viết dưới đây.

4 giá trị doanh nghiệp nhận được khi thực hiện hợp nhất BCTC công ty liên kết

Hợp nhất BCTC công ty liên kết không chỉ là bắt buộc mà còn là chìa khóa để phản ánh chính xác tình hình tài chính của tập đoàn và các công ty liên kết. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả quản lý nội bộ mà còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch kinh doanh bền vững, dài hạn.

Giá trị 1: Tạo cái nhìn tổng thể về hiệu quả tài chính của toàn hệ thống

Hợp nhất BCTC công ty liên kết mang đến một bức tranh toàn diện về tài sản, nợ phải trả, dòng tiền, và thu nhập của cả tập đoàn, bao gồm công ty mẹ và các công ty liên kết. Những thông tin được trình bày một cách rõ ràng, minh bạch giúp:

Từ góc độ doanh nghiệp, việc đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong thông tin tài chính là yếu tố then chốt. Những dữ liệu này giúp người cho vay và các nhà đầu tư tiềm năng có được cái nhìn toàn diện về tình hình tài chính của doanh nghiệp mẹ cũng như các công ty thành viên. Dựa trên đó, họ có thể đánh giá cụ thể mức độ rủi ro và tiềm năng lợi nhuận, từ đó quyết định có nên cho vay hoặc đầu tư vào doanh nghiệp hay không.

Giá trị 2: Công cụ hỗ trợ ra quyết định kinh doanh chiến lược 

Hợp nhất BCTC công ty liên kết giúp ban lãnh đạo dễ dàng nhận diện những lĩnh vực kinh doanh đang đạt hiệu quả cao cũng như những lĩnh vực cần tập trung cải thiện. Nói cách khác, báo cáo này cho phép họ xác định rủi ro và cơ hội một cách rõ ràng, từ đó đưa ra các quyết định quan trọng dựa trên dữ liệu thực tế thay vì cảm tính hay phỏng đoán. Nhờ vậy, hợp nhất BCTC công ty liên kế không chỉ phục vụ mục đích đối ngoại mà còn cung cấp cho lãnh đạo tập đoàn cái nhìn chi tiết về hiệu quả hoạt động của các công ty liên kết.

>> Tham khảo thêm:

• Báo cáo tài chính trong kinh doanh
• Báo cáo tài chính theo IFRS – Con đường nâng cao giá trị cho doanh nghiệp

Giá trị 3: Tối ưu hóa quy trình báo cáo và giảm thiểu gánh nặng hành chính

Thay vì phải lập báo cáo tài chính riêng lẻ cho từng công ty liên kết, việc hợp nhất BCTC công ty liên kết giúp giảm thời gian và nguồn lực cần thiết, đồng thời đảm bảo tất cả thông tin nhất quán giữa công ty mẹ và các công ty thành viên. Điều này tạo điều kiện cho công ty mẹ làm chủ được quá trình hoạt động của các công ty, giám sát hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống, từ đó có quyết định chiến lược toàn diện hơn.

Giá trị 4: Quản lý giao dịch nội bộ hiệu quả

Các giao dịch giữa công ty mẹ và công ty liên kết là điều không thể tránh khỏi trong hoạt động kinh doanh. Việc hợp nhất BCTC công ty liên kết giúp vừa xử lý chính xác các giao dịch nội bộ, tránh sai lệch thông tin, từ đó giúp giảm thiểu rủi ro tài chính và cải thiện hiệu suất quản lý nguồn lực.

>> Bài viết liên quan: 

• Dòng tiền và cách quản lý dòng tiền trong doanh nghiệp hiệu quả
• 5 hạn chế của báo cáo tài chính

Như vậy, việc hợp nhất BCTC công ty liên kết không chỉ là phương tiện phản ánh hiệu quả tài chính mà còn là công cụ chiến lược để quản lý và phát triển tập đoàn. Đặc biệt với các công ty liên kết, báo cáo này đảm bảo tính minh bạch, đồng nhất và hỗ trợ doanh nghiệp hướng đến những quyết định kinh doanh sáng suốt, hiệu quả.

Thời hạn nộp và công khai báo cáo tài chính hợp nhất công ty liên kết

Theo quy định hiện hành, công ty mẹ cần nộp báo cáo tài chính hợp nhất cho cơ quan quản lý trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và kịp thời trong việc cung cấp thông tin tài chính đến các cơ quan chức năng và các bên liên quan.

Đối với BCTC hợp nhất giữa niên độ, doanh nghiệp phải nộp chậm nhất 45 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán tương ứng.

Lưu ý rằng thời hạn nộp và công khai BCTC hợp nhất giữa niên độ và cuối năm có sự khác biệt, với thời hạn tối đa là 90 ngày sau kỳ kế toán. Sự khác biệt này đòi hỏi bộ phận chịu trách nhiệm cần đặc biệt chú ý để đảm bảo tuân thủ đúng các quy định pháp luật.

>> Tìm hiểu: Báo cáo tài chính giữa niên độ: Có những điểm nào đáng lưu ý?

Do đó, để thực hiện đúng các quy định và hoàn thành hợp nhất BCTC công ty liên kết đúng hạn, doanh nghiệp cần chủ động nắm rõ thời gian nộp và phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận để đảm bảo tiến độ công việc.

Đặc thù trong quy trình hợp nhất BCTC công ty liên kết

Vốn dĩ tính chất công ty liên kết hơi khác biệt nên trong quá trình hợp nhất BCTC công ty liên kết, chúng ta sẽ không hợp nhất từng dòng như đối với việc hợp nhất công ty con mà sẽ làm theo cách chuyên biệt, đó là sử dụng phương pháp vốn chủ sở hữu.

1- Trong báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất

Trong quá trình hợp nhất BCTC công ty liên kết, bạn chỉ cần ghi nhận phần lợi nhuận thuộc tỷ lệ sở hữu của công ty mẹ trong kết quả kinh doanh của công ty liên kết. Còn các khoản cổ tức nhận được từ công ty liên kết sẽ không ghi trực tiếp vào thu nhập, mà được thay bằng dòng “Phần chia sẻ lợi nhuận của công ty liên kết”, xuất hiện ngay trước mục lợi nhuận hợp nhất trước thuế.

Lưu ý thêm, doanh thu tài chính từ công ty liên kết không phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp lần nữa, vì khoản thuế này đã được công ty liên kết đóng. Điều này giúp tránh việc bị đánh thuế hai lần.

2- Trong báo cáo tình hình tài chính hợp nhất

Điểm khác biệt trong hợp nhất BCTC công ty liên kết là khoản đầu tư vào công ty liên kết được ghi nhận dưới dạng một khoản duy nhất trong tài sản không lưu động. Khoản này được xác định bằng việc cộng gộp chi phí đầu tư ban đầu với phần lợi nhuận giữ lại của công ty mẹ từ khi đầu tư, tức là lợi nhuận mà công ty liên kết đã tạo ra kể từ khi có sự tham gia của công ty mẹ.

>> Toàn bộ kiến thức về BCTC hợp nhất tại: Báo cáo tài chính hợp nhất – Bộ kiến thức toàn diện cho doanh nghiệp

Tại sao khi hợp nhất BCTC công ty liên kết, công ty mẹ lại phải thực hiện các bút toán điều chỉnh hợp nhất cho khoản đầu tư?

Tại Mục 9 của Chuẩn mực kế toán số 07 (Quyết định 234/2003/QĐ-BTC), các khoản đầu tư vào công ty liên kết phải được kế toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu. Phương pháp này phản ánh sự thay đổi giá trị của khoản đầu tư dựa trên phần lợi ích của nhà đầu tư trong vốn chủ sở hữu của công ty liên kết. Đây là cách ghi nhận phổ biến, phù hợp với thông lệ quốc tế, nhằm minh bạch hóa ảnh hưởng của công ty liên kết trong báo cáo tài chính hợp nhất của nhà đầu tư.

Vậy tại sao lại phải thực hiện các bút toán điều chỉnh hợp nhất cho khoản đầu tư?

Đối với công ty con thì không có gì phải bàn cãi. Vốn dĩ công ty mẹ nắm quyền kiểm soát hoạt động của công ty con, nên đương nhiên toàn bộ tài sản, công nợ, kết quả hoạt động tất tần tật của công ty con sẽ phải được thể hiện trên BCTC hợp nhất của tập đoàn.

Nhưng với công ty liên kết thì sao? Theo bản chất, công ty mẹ không có quyền kiểm soát đối với tài sản và nợ phải trả của công ty liên kết. Vì vậy, khi hợp nhất BCTC công ty liên kết, tài sản và nợ phải trả của công ty liên kết sẽ không được đưa vào. Tuy nhiên, do công ty mẹ có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh của công ty liên kết, nên giữa hai bên tồn tại mối liên hệ chặt chẽ về kết quả kinh doanh. Vì lý do đó, BCTC hợp nhất của công ty mẹ cần ghi nhận một phần kết quả hoạt động kinh doanh của công ty liên kết, phản ánh đúng sự ảnh hưởng này.

Phương pháp kế toán trong hợp nhất BCTC công ty liên kết

Trong hoạt động kinh doanh, ngoài việc mua sắm và đầu tư vào tài sản dài hạn, các doanh nghiệp thường đầu tư vào các đơn vị khác thông qua góp vốn hoặc mua lại cổ phần. Mục tiêu của những khoản đầu tư này không chỉ là tăng quy mô hay thị phần mà còn nhằm tận dụng tối đa hiệu quả sử dụng vốn.

Nếu sau khi đầu tư, nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể đến đơn vị nhận đầu tư, khoản này sẽ được ghi nhận là khoản đầu tư vào công ty liên kết, thường với mục tiêu đầu tư dài hạn. Còn khi nhà đầu tư có quyền đồng kiểm soát hoạt động của đơn vị nhận đầu tư, khoản đầu tư sẽ được phân loại là khoản đầu tư vào công ty liên doanh.

(1) Phương pháp giá gốc

Ban đầu, khoản đầu tư được ghi nhận theo giá gốc và không thay đổi sau này dù tài sản thuần của đơn vị nhận đầu tư có biến động. Thu nhập chỉ được ghi nhận khi đơn vị nhận đầu tư chia lợi nhuận lũy kế. Điều này có nghĩa là báo cáo lợi nhuận chỉ phản ánh phần lợi nhuận đã được chia, không bao gồm các thay đổi khác trong tài sản của đơn vị nhận đầu tư.

(2) Phương pháp vốn chủ sở hữu

Các phương pháp này được vận dụng để ghi nhận và hợp nhất BCTC công ty liên kết như sơ đồ sau:

Chúng ta sẽ áp dụng linh hoạt các phương pháp trên trong hợp nhất BCTC công ty liên kết như sau:

Thứ nhất, Báo cáo tài chính của riêng nhà đầu tư: Khoản đầu tư vào công ty liên kết được kế toán theo phương pháp giá gốc. Tức là, bất lể dù phần vốn góp của nhà đầu tư trong tài sản của bên nhận đầu tư trong tương lai có tăng hay giảm, giá trị này sẽ không thay đổi. Trên báo cáo lãi lỗ, nhà đầu tư chỉ ghi nhận khoản thu nhập từ lợi nhuận được chia (nếu có), tính từ thời điểm đầu tư trở đi.

Các bài viết liên quan bạn có thể tham khảo:

• Báo cáo tài chính công ty cổ phần: Công cụ quyết định lòng tin của cổ đông và nhà đầu tư
• Chuẩn hoá báo cáo tài chính doanh nghiệp mới thành lập – Bí quyết gọi vốn thành công
• Báo cáo tài chính công ty niêm yết: “Chìa khoá” lật mở sự thật tài chính cho đầu tư
• Báo cáo tài chính doanh nghiệp tư nhân: Tăng minh bạch, tạo niềm tin đầu tư

Thứ hai, Báo cáo tài chính hợp nhất: Khi hợp nhất BCTC công ty liên kết, các khoản đầu tư vào công ty liên kết được kế toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu. Ngoài ra còn có một số “luật” bạn cần tuân thủ như sau.

Khi áp dụng phương pháp vốn chủ sở hữu

• Về ghi nhận ban đầu, khi khoản đầu tư đủ điều kiện là công ty liên kết vẫn ghi nhận theo phương pháp giá gốc. Tuy nhiên, nếu có bất kỳ chênh lệch nào giữa giá gốc khoản đầu tư và giá trị hợp lý tài sản thuần của công ty liên kết trong tương lai, doanh nghiệp phải xử lý theo chuẩn mực “Hợp nhất kinh doanh”.
• Về điều chỉnh sau mua, thực hiện phân bổ dần các khoản chênh lệch giá trị hoặc khấu hao tài sản cố định dựa trên giá trị hợp lý.

Về thời điểm lập báo cáo tài chính: Nhà đầu tư cần sử dụng báo cáo tài chính hiện hành của công ty liên kết, được lập cùng ngày với báo cáo tài chính của mình. Nếu 2 bên lập báo cáo vào ngày khác nhau, cần điều chỉnh để phản ánh các sự kiện và giao dịch trọng yếu xảy ra giữa các ngày lập báo cáo.

Ngoài ra, nếu chính sách kế toán của công ty liên kết khác với nhà đầu tư, cần điều chỉnh cho phù hợp của các sự kiện và giao dịch trọng yếu giữa nhà đầu tư và công ty liên kết phát sinh. Nếu không thể điều chỉnh, nhà đầu tư phải giải trình trong phần thuyết minh báo cáo tài chính.

Nếu công ty liên kết có cổ phiếu ưu đãi cổ tức được nắm giữ bởi cổ đông bên ngoài thì khi hợp nhất BCTC công ty liên kết, phần sở hữu của nhà đầu tư trong lãi hoặc lỗ của công ty liên kết phải được tính sau khi trừ cổ tức ưu đãi, dù cổ tức chưa được thông báo.

• Khi phần lỗ của nhà đầu tư trong công ty liên kết vượt quá giá trị ghi sổ khoản đầu tư, nhà đầu tư không ghi nhận lỗ thêm, trừ khi có trách nhiệm trả nợ thay cho công ty liên kết.
• Giá trị khoản đầu tư sẽ được ghi nhận là 0 trong báo cáo tài chính.
• Nếu công ty liên kết hoạt động có lãi sau đó, nhà đầu tư chỉ được ghi nhận phần lãi khi đã bù đắp toàn bộ phần lỗ chưa ghi nhận trước đó.

Thứ ba, Các khoản tổn thất. Nếu có dấu hiệu cho thấy khoản đầu tư vào công ty liên kết có thể bị giảm giá trị, doanh nghiệp cần áp dụng các quy định trong chuẩn mực “Tổn thất tài sản” để xử lý.

Thứ tư, thuế thu nhập. Thuế thu nhập doanh nghiệp phát sinh từ các khoản đầu tư vào công ty liên kết (nếu có) sẽ được hạch toán theo quy định trong chuẩn mực kế toán về “Thuế thu nhập doanh nghiệp”.

Thứ năm, các khoản mục ngẫu nhiên. Khi có các khoản mục bất ngờ phát sinh, nhà đầu tư cần trình bày các khoản này trong báo cáo tài chính theo chuẩn mực “Dự phòng, nợ phải trả và tài sản ngẫu nhiên”.

Thứ sáu, trình bày báo cáo tài chính

Trong báo cáo tài chính, doanh nghiệp cần cung cấp đầy đủ thông tin về các công ty liên kết mà mình sở hữu, bao gồm:

• Danh sách các công ty liên kết, kèm theo thông tin về phần sở hữu và tỷ lệ quyền biểu quyết. Nếu tỷ lệ quyền biểu quyết khác với phần sở hữu, cần giải thích rõ sự khác biệt này để đảm bảo minh bạch.
• Các phương pháp kế toán được sử dụng cho các khoản đầu tư vào công ty liên kết (thường được dùng là phương pháp vốn chủ sở hữu trong các báo cáo tài chính hợp nhất)
• Các khoản đầu tư vào công ty liên kết phải được phân loại là tài sản dài hạn và trình bày riêng biệt trên bảng cân đối kế toán hợp nhất, giúp người đọc dễ dàng nhận biết và phân tích.
• Lãi hoặc lỗ từ các khoản đầu tư vào công ty liên kết cần được trình bày riêng trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất, đảm bảo thông tin về kết quả kinh doanh được minh bạch và chính xác.

Chi tiết quy trình hợp nhất BCTC công ty liên kết

Hợp nhất BCTC công ty liên kết không chỉ đòi hỏi sự chính xác mà còn cần hiểu rõ các nguyên tắc khác biệt so với công ty con. Để giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong quá trình thực hiện, dưới đây là các bước chi tiết và những lưu ý quan trọng khi hợp nhất BCTC công ty liên kết.

Bước 1: Nhà đầu tư căn cứ vào Báo cáo tài chính riêng của mình, Báo cáo tài chính của công ty con, công ty liên doanh, liên kết và các tài liệu có liên quan khi mua khoản đầu tư để xác định giá trị khoản đầu tư theo phương pháp vốn chủ sở hữu tại thời điểm lập báo cáo

Bước 2: Xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc xác định giá trị khoản đầu tư theo phương pháp vốn chủ sở hữu

(1) Giá trị ghi nhận của khoản đầu tư vào công ty liên kết.

(2) Sự phân bổ chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi nhận của tài sản cố định có thể xác định được.

(3) Cổ tức và lợi nhuận đã nhận trong kỳ.

(4) Phần lãi lỗ phát sinh từ giao dịch giữa nhà đầu tư và công ty liên doanh, liên kết.

(5) Phần lãi lỗ từ lợi nhuận sau thuế của công ty liên doanh, liên kết trong kỳ.

>> Tham khảo thêm: Lợi nhuận trước thuế và sau thuế: Có thể tối ưu hóa đồng thời cả hai không?

Bước 3. Xác định giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết ghi nhận trên BCTC riêng, cụ thể:

• Khoản đầu tư ban đầu được ghi nhận theo giá gốc, tức là số tiền bạn bỏ ra để đầu tư.
• Sau đó, giá trị khoản đầu tư sẽ không thay đổi, dù phần sở hữu của bạn trong công ty liên kết có thay đổi.
• Lợi nhuận (PL) chỉ phản ánh thu nhập mà bạn nhận được từ lợi nhuận của công ty liên kết sau khi bạn đầu tư.
• Thu nhập từ trước khi bạn đầu tư sẽ được trừ đi khỏi giá trị khoản đầu tư.

Bước 4. Điều chỉnh các giao dịch giữa tập đoàn với công ty liên kết

Giao dịch mà chúng ta đề cập ở đây là các giao dịch góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ hoặc bán tài sản giữa nhà đầu tư và công ty liên kết. Vì nhà đầu tư không kiểm soát tài sản và nợ phải trả của công ty liên kết, nên không thực hiện cộng gộp tài sản và nợ phải trả khi hợp nhất BCTC công ty liên kết. Các giao dịch giữa nhà đầu tư và công ty liên kết cũng sẽ không được điều chỉnh theo cách công ty con. Cụ thể, chúng ta sẽ thực hiện bù trừ số dư tài khoản và giao dịch phát sinh.

Thêm 1 thông tin nữa là khoản đầu tư vào công ty liên kết trên BCTC hợp nhất sẽ được thể hiện dưới 2 chỉ tiêu:

• Trên BCĐK hợp nhất: Sử dụng tài khoản 222 – “Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết”.
• Trên BCKQHĐKD hợp nhất: Bổ sung thêm tài khoản “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết”.

> Và cách điều chỉnh phụ thuộc vào việc nhà đầu tư hay công ty liên kết là “bên bán”.

[Trường hợp 1] Công ty mẹ là “bên bán”

Nếu phát sinh khoản lỗ

Toàn bộ khoản lỗ phải được ghi nhận ngay vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất. Lý do là theo nguyên tắc thận trọng khi công ty mẹ là bên bán, nên toàn bộ lỗ do công ty mẹ chịu. Do đó, không cần phải điều chỉnh khi hợp nhất BCTC công ty liên kết vì khoản lỗ đã được ghi nhận trong kỳ trên BCTC riêng của công ty mẹ rồi.

Nếu phát sinh lãi

Điều chỉnh chỉ cần thực hiện khi có lãi chưa thực hiện phát sinh từ giao dịch chuyển nhượng tài sản giữa hai bên. Lãi chưa thực hiện phát sinh khi nhà đầu tư bán tài sản cho công ty liên kết, nhưng công ty liên kết chưa bán hết số tài sản này cho bên ngoài hoặc chưa khấu hao hết (nếu là tài sản cố định).

Khi đó chúng ta sẽ thực hiện điều chỉnh như sau:

• Bút toán 1: Phần doanh thu và giá vốn mà nhà đầu tư đã ghi nhận trên BCTC riêng sẽ phải được điều chỉnh giảm tương ứng với phần sở hữu của tập đoàn trong lãi chưa thực hiện phát sinh. Chênh lệch giữa doanh thu và giá vốn giảm sẽ được ghi nhận là Doanh thu chưa thực hiện.
• Bút toán 2: Doanh thu chưa thực hiện này sẽ được ghi nhận vào PL khi công ty thực hiện khấu hao tài sản hoặc khi công ty bán tài sản cho bên ngoài.
• Bút toán 3: Lưu ý có thể phát sinh tài sản thuế thu nhập hoãn lại, do chênh lệch tạm thời giữa cơ sở kế toán và cơ sở thuế của doanh thu chưa thực hiện. Khi đó, ghi nhận tài sản thuế hoàn lại (nếu có):
  • Nợ Tài sản thuế thu nhập hoàn lại / Có Chi phí thuế TNDN hoàn lại.
• Khi doanh thu chưa thực hiện chuyển thành đã thực hiện trong kỳ, hoàn nhập lại số đã ghi nhận:
  • Nợ Chi phí thuế TNDN hoàn lại / Có Lợi nhuận sau thuế hợp nhất.

[Trường hợp 2] Công ty liên kết là “bên bán”

Nếu phát sinh khoản lỗ

Nhà đầu tư chỉ ghi nhận phần lỗ tương ứng với tỷ lệ sở hữu của tập đoàn trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất. Trên BCTC riêng của nhà đầu tư, số lỗ của công ty liên kết sẽ chưa được phản ánh khi bán tài sản. Vì vậy, không cần điều chỉnh BCTC riêng của nhà đầu tư. Điều chỉnh sẽ được thể hiện trong kết quả kinh doanh của công ty liên kết khi tính toán tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư.

Nếu phát sinh lãi

Chính vì nhà đầu tư không được ghi nhận phần lãi chưa thực hiện từ giao dịch này, cần thực hiện điều chỉnh để ghi nhận trên BCTC hợp nhất.

Khi đó chúng ta sẽ thực hiện điều chỉnh như sau:

• Bút toán 1: Điều chỉnh giảm giá trị khoản đầu tư của nhà đầu tư tương ứng với phần sở hữu trong lãi chưa thực hiện của công ty liên kết.
  • Nợ Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết / Có Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết.
• Bút toán 2: Kỳ sau, khi nhà đầu tư bán tài sản cho bên thứ ba độc lập ngoài tập đoàn (hoặc khi thực hiện khấu hao):
  • Nợ Lợi nhuận sau thuế hợp nhất / Có Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết. Lãi chưa thực hiện từ năm trước sẽ được ghi nhận là lãi thực hiện trong năm nay.

Bước 5. Điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết sau ghi nhận ban đầu

[1] Điều chỉnh được ghi nhận vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất

Loại điều chỉnh	Nội dung
Loại 1. Điều chỉnh giá trị khoản đầu tư tương ứng với % sở hữu của nhà đầu tư trong lãi/ hoặc lỗ của công ty liên kết	(1) Trước khi xác định phần sở hữu của Nhà đầu tư trong lợi nhuận hoặc lỗ của công ty liên kết, phải loại trừ Phần cổ tức ưu đãi (công cụ vốn) của các cổ đông khác Số dự kiến trích quỹ khen thưởng, phúc lợi của công ty liên kết. Phần lãi liên quan tới giao dịch công ty liên kết góp vốn hoặc bán tài sản cho tập đoàn (xác định ở Bước 4). (2) Trường hợp khoản lỗ trong công ty liên kết mà Nhà đầu tư phải gánh chịu > giá trị ghi sổ của khoản đầu tư trên Báo cáo tài chính hợp nhất thì Nhà đầu tư chỉ ghi giảm giá trị khoản đầu tư trong BCTC hợp nhất về 0. (3) Trường hợp Nhà đầu tư có nghĩa vụ thanh toán thay cho công ty liên kết các khoản nợ đã đảm bảo hoặc cam kết trả thì phần chênh lệch giữa khoản lỗ trong công ty liên kết Nhà đầu tư gánh chịu và giá trị ghi sổ của khoản đầu tư trên Báo cáo tài chính hợp nhất được ghi nhận là một khoản chi phí phải trả. (4) Nếu sau đó công ty liên kết hoạt động có lãi, Nhà đầu tư chỉ được ghi tăng giá trị khoản đầu tư sau khi đã bù đắp được phần lỗ thuần được ghi nhận vào chi phí trước đây.
Loại 2. Ghi tăng giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết đối với khoản lãi phát sinh từ giao dịch mua rẻ	Phần chênh lệch giữa phần sở hữu của nhà đầu tư trong giá trị hợp lý của tài sản thuần có thể xác định được của bên được đầu tư > giá phí khoản đầu tư
Loại 3. Ghi giảm giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết	Các trường hợp ghi giảm giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết trên BCTC hợp nhất. Khoản cổ tức được nhận sau ngày mua; Khoản phân bố chênh lệch giữa giá trị hợp lý > giá trị ghi sổ của tài sản thuần tại ngày đầu tư tương ứng với phần sở hữu của công ty me; Các khoản tổn thất do suy giảm giá trị khoản đầu tư

[2] Điều chỉnh được ghi nhận vào BCĐKT hợp nhất

Đây là trường hợp khi vốn chủ sỡ hữu của công ty liên kết có thay đổi nhưng không được phản ánh qua báo cáo hoạt động kinh doanh trong kỳ, chẳng hạn như chênh lệch đánh giá lại tài sản hay chênh tỷ giá chưa thực hiện,…

Ở đây chúng ta cần căn cứ vào Bảng CĐKT của công ty liên kết để xác định phần thay đổi tương ứng với % sở hữu của nhà đầu tư trong công ty liên kết.

Loại điều chỉnh	Nội dung
Loại 1. Điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết do chênh lệch đánh giá lại tài sản	Nợ Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết Có Chênh lệch đánh giá lại tài sản (hoặc ngược lại nếu là điều chỉnh giảm)
Loại 2. Điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết do chênh lệch tỷ giá hối đoái	Nợ Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết Có Chênh lệch tỷ giá hối đoái (hoặc ngược lại nếu là điều chỉnh giảm)

Bước 6. “Thực hiện lại” các bút toán điều chỉnh hợp nhất đã thực hiện ở kỳ trước

Chúng ta sẽ cần ghi nhận lại các bút toán điều chỉnh đã thực hiện khi hợp nhất BCTC kỳ trước. Mục đích là để đảm bảo tính luỹ kế của các khoản mục đã điều chỉnh trên BCĐKT Điều này hoàn toàn tương tự như khi hợp nhất công ty con. Bản chất của bút toán điều chỉnh kỳ trước sẽ xác định “tài khoản tương ứng cần điều chỉnh ở kỳ này.

Loại điều chỉnh	Nội dung
Loại 1. Bút toán kỳ trước đã điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết qua BKQHĐKD	Điều chỉnh tăng giá trị khoản đầu tư Nợ Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết / Có LNSTCPPLK Điều chỉnh giảm giá trị khoản đầu tư: Nợ LNCTCPPLK / Có Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết
Loại 2. Bút toán kỳ trước đã điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết do chênh lệch đánh giá lại tài sản	Điều chỉnh tăng giá trị khoản đầu tư. Nợ Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết / Có Chênh lệch đánh giá lại tài sản Điều chỉnh giảm giá trị khoản đầu tư. Nợ Chênh lệch đánh giá lại tài sản / Có Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết
Loại 3. Bút toán kỳ trước đã điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết do chênh lệch tỷ giá hối đoái (BS)	Điều chỉnh tăng giá trị khoản đầu tư. Nợ Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết / Cô Chênh lệch tỷ giá hối đoái Điều chỉnh giảm giá trị khoản đầu tư: Nợ Chênh lệch tỷ giá hối đoái / Có Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết

Bước 7: Từ các dữ liệu trên, tiến hành tổng hợp và hợp nhất BCTC công ty liên kết.

>> Xem thêm sự khác biệt giữa báo cáo tài chính riêng lẻ và hợp nhất tại: Báo cáo tài chính hợp nhất và riêng lẻ: Hiểu đúng để phát triển bền vững

Hợp nhất BCTC công ty liên kết không chỉ giúp doanh nghiệp minh bạch hóa tình hình tài chính mà còn tạo cái nhìn toàn diện hơn về hiệu quả đầu tư. Bằng cách ghi nhận đúng quy định và đảm bảo tính chính xác trong các khoản mục, doanh nghiệp có thể tối ưu hóa việc quản lý tài chính, tránh trùng lặp thuế và nâng cao giá trị báo cáo. Hợp nhất BCTC công ty liên kết chuẩn chính không chỉ là tuân thủ quy định, mà còn là bước tiến quan trọng để củng cố uy tín và tiềm lực của doanh nghiệp trong mắt đối tác và nhà đầu tư

Để đẩy nhanh và chính xác hoá quy trình hợp nhất BCTC công ty liên kết, mời bạn tham khảo ngay Dịch vụ báo cáo tài chính chuẩn mực VAS và IFRS của TACA mang đến giải pháp toàn diện giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời đảm bảo chất lượng và tính tuân thủ. Với đội ngũ chuyên gia thực chiến, giàu kinh nghiệm trong và ngoài nước, TACA hỗ trợ doanh nghiệp từ chuyển đổi báo cáo, xử lý các vấn đề pháp lý, đến cập nhật công nghệ hiện đại. Quy trình bài bản, thiết kế “may đo” theo nhu cầu thực tế, cùng cam kết tư vấn 24/7, giúp doanh nghiệp sở hữu hệ thống báo cáo tài chính chuẩn mực, thu hút đầu tư và hạn chế rủi ro tối đa.

Dịch vụ báo cáo tài chính chuẩn mực VAS và IFRS

Mời bạn tham khảo thêm các dịch vụ kế toán, thuế liên quan khác tại Taca:

• Các dịch vụ kế toán trọn gói – Taca Consulting
• Dịch vụ soát xét sổ sách kế toán – kiện toàn hồ sơ thanh kiểm tra thuế
• Dịch vụ quyết toán thuế – Bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp
• Dịch vụ setup hệ thống kế toán
• Dịch vụ tư vấn lập tờ khai và hồ sơ giao dịch liên kết (transfer pricing)
• Dịch vụ tư vấn đầu tư nước ngoài – thuận lợi trước trong và sau đầu tư

Taca Business Consulting,