
Báo cáo tài chính công ty cổ phần không chỉ là bản tổng hợp các số liệu mà còn là tấm gương phản chiếu sức khỏe tài chính và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Đây là tài liệu quan trọng, thể hiện sự minh bạch, trách nhiệm với cổ đông và là cơ sở để các nhà đầu tư, đối tác đưa ra những quyết định chiến lược.
Trong bối cảnh pháp lý và cạnh tranh ngày càng khắt khe, việc lập và thông qua báo cáo tài chính công ty cổ phần đúng chuẩn không chỉ là nghĩa vụ mà còn là yếu tố then chốt để tạo dựng lòng tin và khẳng định vị thế doanh nghiệp mình.
Do tính chất hoạt động khác nhau, báo cáo tài chính công ty cổ phần chắc chắn sẽ có đôi phần khác biệt so với các loại hình doanh nghiệp khác. Chính những điểm đặc trưng này không chỉ phản ánh rõ cấu trúc quản trị phức tạp mà còn liên quan đến yêu cầu minh bạch, trách nhiệm với cổ đông và sự kỳ vọng từ nhà đầu tư.
Và dĩ nhiên, việc hiểu rõ những điểm đặc biệt này sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị báo cáo chính xác hơn, tạo ấn tượng mạnh mẽ với các bên liên quan. Vậy, những yếu tố nào làm nên sự khác biệt này?
1- Theo khoản 3 Điều 170 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về quyền và nghĩa vụ của Ban kiểm soát như sau:
Quyền và nghĩa vụ của Ban kiểm soát
3. Thẩm định tính đầy đủ, hợp pháp và trung thực của báo cáo tình hình kinh doanh, báo cáo tài chính hằng năm và 06 tháng của công ty, báo cáo đánh giá công tác quản lý của Hội đồng quản trị và trình báo cáo thẩm định tại cuộc họp Đại hội đồng cổ đông thường niên. Rà soát hợp đồng, giao dịch với người có liên quan thuộc thẩm quyền phê duyệt của Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông và đưa ra khuyến nghị về hợp đồng, giao dịch cần có phê duyệt của Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông.
Theo đó, Ban kiểm soát hoàn toàn có quyền thẩm định tính đầy đủ, hợp pháp và trung thực của báo cáo tài chính công ty cổ phần cả hằng năm và 6 tháng.
2- Theo Điều 171 của Luật Doanh nghiệp, sau khi được Đại hội đồng cổ đông thông qua, công ty cổ phần phải nộp báo cáo tài chính hằng năm tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về kế toán và các quy định liên quan.
3- Căn cứ Điều 175 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về trình báo cáo hằng năm như sau:
Trình báo cáo hằng năm
1. Kết thúc năm tài chính, Hội đồng quản trị phải trình Đại hội đồng cổ đông báo cáo sau đây:
a) Báo cáo kết quả kinh doanh của công ty;
b) Báo cáo tài chính;
c) Báo cáo đánh giá công tác quản lý, điều hành công ty;
d) Báo cáo thẩm định của Ban kiểm soát.
2. Đối với công ty cổ phần mà pháp luật yêu cầu phải kiểm toán thì báo cáo tài chính hằng năm của công ty cổ phần phải được kiểm toán trước khi trình Đại hội đồng cổ đông xem xét, thông qua.
3. Báo cáo quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều này phải được gửi đến Ban kiểm soát để thẩm định chậm nhất là 30 ngày trước ngày khai mạc cuộc họp Đại hội đồng cổ đông thường niên nếu Điều lệ công ty không có quy định khác.
4. Báo cáo quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này, báo cáo thẩm định của Ban kiểm soát và báo cáo kiểm toán phải được lưu giữ tại trụ sở chính của công ty chậm nhất là 10 ngày trước ngày khai mạc cuộc họp Đại hội đồng cổ đông thường niên nếu Điều lệ công ty không quy định thời hạn khác dài hơn. Cổ đông sở hữu cổ phần của công ty liên tục ít nhất 01 năm có quyền tự mình hoặc cùng với luật sư, kế toán viên, kiểm toán viên có chứng chỉ hành nghề trực tiếp xem xét báo cáo quy định tại Điều này.
Nói ngắn gọn lại, Hội đồng quản trị của công ty cổ phần phải trình báo cáo tài chính đến Đại hội đồng cổ đông vào thời điểm kết thúc năm tài chính.
4- Áp dụng quy định tại Điều 176 Luật doanh nghiệp 2020:
Công ty cổ phần phải gửi báo cáo tài chính hằng năm đã được Đại hội đồng cổ đông thông qua đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về kế toán và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Qua những quy định trên, chúng ta có thể kết luận rằng, báo cáo tài chính công ty cổ phần theo năm phải được Đại hội đồng cổ đông thông qua trước khi nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Tại sao phải rắc rối trong thủ tục như thế? Bởi sự đồng thuận của cổ đông là yếu tố quan trọng để đảm bảo báo cáo phản ánh trung thực tình hình tài chính của doanh nghiệp.
>> Tìm hiểu thêm: Báo cáo tài chính trong kinh doanh
Vậy nếu như báo cáo tài chính công ty cổ phần không được thông qua, nghĩa là cổ đông phủ quyết, có ảnh hưởng gì tới doanh nghiệp không?
Việc báo cáo tài chính công ty cổ phần bị Đại hội cổ đông từ chối “duyệt” xuất phát từ nhiều nguyên do khác nhau, trong đó bao gồm cả sự nghi ngờ về sự khuất tất của Ban điều hành doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều này vô tình sẽ ảnh hưởng đến chính doanh nghiệp bạn.
Thứ nhất, nếu Đại hội đồng cổ đông không thông qua báo cáo tài chính công ty cổ phần đã được kiểm toán, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc nộp báo cáo đúng hạn cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Điều này dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 105/2013/NĐ-CP về việc chậm nộp báo cáo tài chính.
Thứ hai, sự bất đồng nội bộ khiến báo cáo tài chính công ty cổ phần không được thông qua có thể gây tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu của công ty. Đồng thời, điều này cũng làm suy giảm niềm tin của cổ đông, nhà đầu tư và các đối tác kinh doanh, ảnh hưởng đến uy tín và cơ hội phát triển của doanh nghiệp.
Theo Luật Doanh nghiệp, các công ty cổ phần phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính thông qua một tổ chức kiểm toán độc lập nhằm đảm bảo tính minh bạch, độ chính xác của thông tin tài chính, từ đó giúp công ty tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư và các đối tác kinh doanh.
>> Xem thêm: 5 hạn chế của báo cáo tài chính
Vậy trường hợp nào công ty cổ phần cần phải kiểm toán báo cáo tài chính?
Căn cứ tại khoản 1 Điều 15 Nghị định 17/2012/NĐ-CP quy định như sau:
Đơn vị được kiểm toán
Doanh nghiệp, tổ chức mà pháp luật quy định báo cáo tài chính hàng năm phải được doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam kiểm toán, bao gồm:
a) Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài;
b) Tổ chức tín dụng được thành lập và hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng, bao gồm cả chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam;
c) Tổ chức tài chính, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.
d) Công ty đại chúng, tổ chức phát hành và tổ chức kinh doanh chứng khoán.
…
Như vậy, công ty cổ phần chỉ phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính khi thuộc diện sau:
(1) Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
(2) Tổ chức tín dụng: Bao gồm ngân hàng, quỹ tín dụng hoặc tổ chức tài chính khác được thành lập và hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng, kể cả chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
(3) Tổ chức tài chính và doanh nghiệp bảo hiểm: Áp dụng cho tổ chức tài chính, doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm, môi giới bảo hiểm và chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.
(4) Công ty đại chúng và tổ chức chứng khoán: Bao gồm công ty đại chúng, tổ chức phát hành chứng khoán, và tổ chức kinh doanh chứng khoán.
>> Tìm hiểu thêm: Chuẩn hoá báo cáo tài chính doanh nghiệp mới thành lập – Bí quyết gọi vốn thành công
Khi báo cáo tài chính công ty cổ phần được công bố công khai, các thông tin này không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh của công ty mà còn tác động mạnh mẽ đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.
Cụ thể, nếu báo cáo tài chính công ty cổ phần cho thấy công ty đạt lợi nhuận cao, doanh thu tăng trưởng tốt và quản lý nợ hiệu quả, niềm tin của cổ đông và nhà đầu tư sẽ tăng lên. Điều này thường dẫn đến việc giá cổ phiếu tăng do nhu cầu mua cổ phiếu cao hơn. Ngược lại, nếu báo cáo tài chính công ty cổ phần tiết lộ lợi nhuận suy giảm, doanh thu thấp hoặc gánh nặng nợ lớn, cổ đông có thể mất niềm tin, bán tháo cổ phiếu, khiến giá giảm mạnh.
>> Tìm hiểu ngay:
Như đã nói, một báo cáo tài chính công ty cổ phần thường sẽ có cấu trúc phức tạp hơn so với các loại hình doanh nghiệp khác. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc công ty cổ phần có số lượng cổ đông khá lớn kèm theo nhiều nhóm lợi ích khác nhau, và thường tham gia vào các giao dịch tài chính lớn. Các khoản mục như lợi ích của cổ đông thiểu số, phân phối lợi nhuận, quỹ dự trữ, hay cổ tức chính là những thành phần quan trọng cần được làm rõ.
(1) Lợi ích của cổ đông thiểu số: Nếu không được chi tiết hóa, cổ đông thiểu số dễ cảm thấy quyền lợi bị xâm phạm, gây mất lòng tin. Việc minh bạch khoản mục này đảm bảo rằng mọi cổ đông đều nắm rõ giá trị thực sự họ nhận được.
(2) Phân phối lợi nhuận: Một báo cáo tài chính công ty cổ phần mà thiếu minh bạch trong phân phối lợi nhuận có thể dẫn đến tranh cãi giữa cổ đông, đặc biệt là khi các chính sách không rõ ràng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của ban lãnh đạo.
(3) Quỹ dự trữ và cổ tức: Quỹ dự trữ là công cụ giúp công ty duy trì sự ổn định tài chính. Nếu không rõ ràng về cách thức sử dụng quỹ này, cổ đông có thể nghi ngờ tính hiệu quả trong quản lý tài sản. Tương tự, thông tin về cổ tức nếu không minh bạch sẽ gây khó khăn cho cổ đông trong việc lên kế hoạch tài chính cá nhân.
>> Các bài viết liên quan bạn có thể tham khảo:
Việc lập báo cáo tài chính công ty cổ phần không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà nó còn là công cụ “mấu chốt” để quản lý, đánh giá tình hình tài chính và định hướng hoạt động của doanh nghiệp. Chính vì thế, doanh nghiệp cần phải hiểu rõ và tuân thủ các quy định pháp lý liên quan để tạo đòn bẩy xây dựng lòng tin với cổ đông, nhà đầu tư và các bên liên quan cũng như tránh xa các rủi ro pháp lý.
Theo Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn, công ty cổ phần phải lập BCTC hàng năm, bao gồm cả báo cáo tài chính hợp nhất nếu công ty có công ty con. Báo cáo này phải được hoàn thành đúng thời hạn và gửi đến cơ quan chức năng có thẩm quyền. Việc không thực hiện đúng quy định có thể dẫn đến các hình thức xử phạt hoặc làm giảm uy tín công ty trên thị trường.
Công ty cổ phần phải hoàn thiện BCTC hàng năm trong vòng 90 ngày kể từ khi kết thúc năm tài chính. Ngoài ra, báo cáo tài chính giữa niên độ (6 tháng đầu năm) cũng phải được lập và công bố theo quy định. Việc chậm trễ không chỉ dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính mà còn ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định của cổ đông và nhà đầu tư dựa trên dữ liệu tài chính.
Một BCTC hoàn chỉnh bao gồm:
BCTC phải được lập theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) hoặc các chuẩn mực quốc tế như IFRS nếu áp dụng. Điều này đảm bảo tính chính xác, minh bạch và khả năng so sánh với các công ty khác trong cùng ngành.
>> Tham khảo bài: Báo cáo tài chính theo IFRS – Con đường nâng cao giá trị cho doanh nghiệp
Theo quy định, các công ty cổ phần có tổng tài sản > 50 tỷ đồng hoặc doanh thu > 100 tỷ đồng phải kiểm toán BCTC bởi đơn vị kiểm toán độc lập. Kiểm toán không chỉ xác minh tính chính xác của các báo cáo mà còn nâng cao uy tín đối với cổ đông và nhà đầu tư.
Các công ty cổ phần phải công bố BCTC trên trang thông tin điện tử của công ty hoặc gửi đến cơ quan quản lý. Điều này đảm bảo cổ đông và cả cơ quan chức năng đều có thể dễ dàng tiếp cận thông tin đầy đủ và minh bạch. Trường hợp gian lận hoặc lập BCTC không trung thực, công ty sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng.
BCTC không chỉ phục vụ cổ đông mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các đối tượng như:
Do đó, tính chính xác và toàn diện của báo cáo tài chính cổ phần là yếu tố sống còn trong việc duy trì niềm tin từ các bên.
Các doanh nghiệp không lập hoặc nộp BCTC đúng hạn có thể bị phạt tiền, đình chỉ hoạt động hoặc bị yêu cầu sửa chữa sai sót. Những hình phạt này không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến danh tiếng công ty.
Trong quá trình lập báo cáo tài chính, các công ty cổ phần thường phải đối mặt với nhiều vướng mắc thực tế, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh doanh và tuân thủ pháp luật.

Hiện nay, nhiều công ty cổ phần, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, thường thiếu nhân sự có kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán và tài chính. Việc thiếu hụt này khiến báo cáo tài chính dễ mắc lỗi trong hạch toán, ghi nhận sai lệch doanh thu hoặc chi phí. Hậu quả là báo cáo không đảm bảo được mức độ chính xác và có thể bị cơ quan thuế hoặc kiểm toán yêu cầu điều chỉnh, làm tăng chi phí và mất thời gian.
Việc phối hợp giữa các phòng ban để thu thập dữ liệu tài chính thường không hiệu quả. Một số phòng ban cung cấp thông tin không đầy đủ hoặc không đúng thời hạn, dẫn đến báo cáo tài chính công ty cổ phần thiếu cơ sở dữ liệu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và độ tin cậy của báo cáo tài chính, đồng thời làm giảm uy tín công ty khi thông tin được công khai.
Các công ty cổ phần thường phải hoàn thành báo cáo tài chính trong thời gian ngắn sau khi kết thúc năm tài chính. Áp lực này khiến nhiều công ty bỏ qua các bước rà soát cần thiết, dẫn đến có lỗi sai trong số liệu hoặc không kịp hoàn thành đúng hạn. Việc chậm nộp báo cáo có thể bị cơ quan quản lý phạt hành chính, gây ảnh hưởng đến tài chính và danh tiếng công ty.
Một số công ty chưa nắm vững các quy định pháp luật liên quan đến lập báo cáo tài chính, như các yêu cầu về kê khai thuế, chuẩn mực kế toán hay nguyên tắc công khai thông tin. Sai phạm trong việc tuân thủ quy định có thể dẫn đến các vấn đề pháp lý nghiêm trọng, bao gồm bị phạt hoặc bị điều tra, gây mất lòng tin từ nhà đầu tư và đối tác.
Các chuẩn mực kế toán thường xuyên thay đổi, yêu cầu doanh nghiệp phải cập nhật kiến thức và điều chỉnh quy trình lập báo cáo. Tuy nhiên, nhiều công ty gặp khó khăn trong việc thích ứng với các thay đổi này, dẫn đến báo cáo không đáp ứng được yêu cầu chuẩn mực mới. Điều này có thể khiến báo cáo tài chính công ty cổ phần không được công nhận bởi cơ quan kiểm toán hoặc các bên liên quan.
>> Tham khảo bài: Doanh nghiệp áp dụng IFRS tại Việt Nam: Thách thức nhưng cũng là cơ hội
Quá trình kiểm toán có thể gặp vướng mắc nếu công ty và tổ chức kiểm toán không đồng thuận về số liệu hoặc phương pháp hạch toán. Điều này dẫn đến việc báo cáo bị trả lại để sửa đổi nhiều lần, gây mất thời gian, chi phí bổ sung và làm chậm tiến độ công bố báo cáo. Nghiêm trọng hơn, nếu không đạt được sự đồng thuận, công ty có thể bị từ chối kiểm toán, gây khó khăn trong việc huy động vốn hoặc đấu thầu các dự án lớn.
Để có một báo cáo tài chính công ty cổ phần “chuẩn không phải chỉnh”, có một số yếu tố quan trọng cần được chú trọng:
1- Đảm bảo đủ nhân lực có chuyên môn: Đầu tiên, công ty cần chắc chắn rằng bộ phận kế toán có đủ nhân viên có chuyên môn và kinh nghiệm. Đào tạo thường xuyên để nâng cao kỹ năng cho đội ngũ kế toán là điều không thể thiếu, vì điều này sẽ giúp họ làm việc chính xác và nhanh chóng hơn trong việc lập báo cáo tài chính.
2- Thiết lập quy trình thu thập thông tin hiệu quả: Các công ty cần xây dựng quy trình thu thập thông tin từ các phòng ban một cách rõ ràng và có hệ thống. Khi thông tin được cung cấp kịp thời và chính xác, việc lập báo cáo tài chính sẽ thuận lợi hơn rất nhiều, tránh được tình trạng thiếu sót hay sai sót trong dữ liệu.
3- Lập kế hoạch chi tiết và phân công nhiệm vụ rõ ràng: Để đối phó với các yêu cầu thời gian gấp rút khi lập báo cáo tài chính, công ty cần lập một kế hoạch chi tiết cho từng giai đoạn. Việc xác định rõ thời gian hoàn thành cho các công việc cụ thể và phân công nhiệm vụ cho từng nhân viên sẽ giúp quá trình làm báo cáo diễn ra trơn tru và tránh tình trạng chậm trễ.
4- Cập nhật kiến thức về quy định pháp lý: Để tránh vi phạm và đảm bảo báo cáo tài chính công ty cổ phần tuân thủ đúng quy định, công ty cần thường xuyên tổ chức các buổi đào tạo và hội thảo về các thay đổi trong luật pháp và các quy định liên quan đến kế toán. Điều này giúp nhân viên luôn nắm bắt kịp thời những thay đổi và làm việc chính xác.
5- Nắm vững chuẩn mực kế toán: Doanh nghiệp, đặc biệt là phía nhân sự kế toán cần luôn theo dõi và nắm vững các chuẩn mực kế toán hiện hành, đặc biệt là những thay đổi mới. Việc này giúp công ty lập báo cáo tài chính một cách đúng đắn và phù hợp với các yêu cầu pháp lý.
6- Làm việc chặt chẽ với tổ chức kiểm toán: Một mối quan hệ hợp tác tốt với tổ chức kiểm toán là yếu tố quan trọng. Điều này không chỉ giúp báo cáo tài chính công ty cổ phần được kiểm toán một cách suôn sẻ mà còn giúp công ty nhận được những tư vấn có giá trị, từ đó cải thiện quy trình kế toán và tuân thủ các chuẩn mực kế toán một cách tốt nhất.
Tóm lại, báo cáo tài chính của công ty cổ phần không chỉ là một công cụ quan trọng để đánh giá tình hình tài chính, mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển bền vững. Hy vọng rằng với những kiến thức bổ ích về báo cáo tài chính công ty cổ phần mà chúng tôi đã chia sẻ, bạn sẽ trang bị được những công cụ cần thiết để quản lý và tối ưu hóa tài chính công ty, từ đó vững vàng hơn trên con đường dẫn đến thành công.
Nếu doanh nghiệp đang vướng mắc với báo cáo tài chính, tham khảo ngay Dịch vụ báo cáo tài chính chuẩn mực VAS và IFRS của TACA mang đến giải pháp toàn diện giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời đảm bảo chất lượng và tính tuân thủ. Với đội ngũ chuyên gia thực chiến, giàu kinh nghiệm trong và ngoài nước, TACA hỗ trợ doanh nghiệp từ chuyển đổi báo cáo, xử lý các vấn đề pháp lý, đến cập nhật công nghệ hiện đại. Quy trình bài bản, thiết kế “may đo” theo nhu cầu thực tế, cùng cam kết tư vấn 24/7, giúp doanh nghiệp sở hữu hệ thống báo cáo tài chính chuẩn mực, thu hút đầu tư và hạn chế rủi ro tối đa.
Mời bạn tham khảo thêm các dịch vụ kế toán, thuế liên quan khác tại Taca:
Taca Business Consulting,
Tầng 2, tòa A, Chelsea Residences, số 48 Trần Kim Xuyến, Phường Yên Hoà, TP Hà Nội.
Hotline: 0982 518 586
Support@taca.edu.vn
Tầng 18, Tòa nhà Vincom Center Đồng Khởi, 72 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, HCM
Hotline: 0985 611 911