phương pháp xác định giá giao dịch liên kết

5 Phương pháp xác định giá giao dịch liên kết

Taca
Kiến thức luật thuế
Cập nhật: 22 Tháng 6, 2023

Bên cạnh quy trình thì phương pháp xác định giá giao dịch liên kết đóng một vai trò vô cùng quan trọng để xây dựng nên bộ hồ sơ giao dịch liên kết chuẩn chỉnh. Vậy có mấy phương pháp xác định giá giao dịch liên kết? Các lưu ý khi sử dụng từng phương pháp?

Phương pháp xác định giá giao dịch liên kết

1. Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập

Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập là phương pháp so sánh đơn giá của hàng hóa/dịch vụ trong giao dịch liên kết với giá trong các giao dịch độc lập dùng để so sánh. Có 2 loại phương pháp gồm:

So sánh giá giao dịch độc lập nội bộ

Là so sánh giao dịch giữa hai bên có mối quan hệ liên kết với giao dịch tương tự do một bên tham gia vào giao dịch liên kết với bên giao dịch độc lập.

Các giao dịch bán hàng cho bên độc lập chính là giao dịch bán hàng nội bộ. Bên liên kết ngoài ngoài việc mua hàng hoá từ chính bên liên kết họ cũng có thể mua từ các nhà cung cấp độc lập (giao dịch mua hàng từ nhà cung cấp độc lập đó cũng gọi là giao dịch độc lập nội bộ) và có thể sử dụng giao dịch đó để so sánh việc mua hàng.

Phương pháp so sánh giá giao dịch nội bộ thường được áp dụng với các ngành nghề:

Cung cấp dịch vụ gia công (không quá phổ biến)
Bán hàng hóa thành phẩm (vừa bán cho bên liên kết vừa bán cho bên độc lập)
Mua bán máy móc thiết bị (Ví dụ: Bên liên kết mua máy móc thiết bị từ nhà cung cấp để bán lại cho công ty; đây là giao dịch rất phổ biến).

Lưu ý: Khi áp dụng phương pháp này trong Nghị định 132 nêu rõ, trong trường hợp doanh nghiệp mua máy móc thiết bị từ bên liên kết ở nước ngoài và bên liên kết ở nước ngoài mua từ nhà cung cấp để bán cho doanh nghiệp, ngoài hồ sơ giấy tờ giữa giao dịch mua từ bên liên kết thì doanh nghiệp phải lưu các hóa đơn mua hàng của bên liên kết mua từ các nhà cung cấp độc lập. Cơ quan Thuế Việt Nam sẽ yêu cầu cung cấp giá mua hàng từđầu bên kia. Về bản chất cơ quan thuế áp dụng phương pháp giá giao dịch độc lập nội bộ; so sánh giá từ các bên liên kết mua từ nhà cung cấp và họ thấy được trong hóa đơn, chứng từ của giao dịch và sẽ so sánh với giá của bên liên kết bán cho doanh nghiệp. Nếu giá của bên liên kết bán cho doanh nghiệp cao hơn nhiều so với giá thể hiện trên hóa đơn bên liên kết mua từ nhà cung cấp độc lập thì cơ quan thuế sẽ không chấp nhận. Quy định này cũng nhằm ngăn chặn việc chuyển giá, trốn thuế thông qua việc đẩy máy móc, thiết bị lỗi thời đã qua sử dụng và độn giá lên hàng chục lần khi về Việt Nam.

Trả phí vay lãi

Vay ở bên độc lập, nghĩa là các công ty trong tập đoàn hoặc vay từ bên ngân hàng thương mại thì mình có thể cân nhắc áp dụng chi phí lãi vay lãi suất tương đồng với nhau trong các giao dịch này).

So sánh giao dịch độc lập bên ngoài

So sánh giao dịch thực hiện giữa hai bên liên kết với giao dịch tương tự giữa hai bên độc lập, không có quan hệ liên kết với các bên tham gia vào các giao dịch liên kết.

Đặc điểm của phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập:

Là phương pháp trực tiếp nhất (so sánh giá với giá)
Là phương pháp được ưu tiên nhất trong 5 phương pháp

Áp dụng phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập trong thực tiễn:

Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập nội bộ:
Cung cấp dịch vụ gia công
Bán hàng hoá thành phẩm (vừa bán cho bên liên kết và bên độc lập)
Trả phí lãi vay
Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập bên ngoài:
Mua hàng hoá cơ bản được niêm yết trên các sàn giao dịch hàng hoá (Commodity Exchange). Ví dụ:Các nguyên liệu cơ bản như đồng, sắt, thép, xăng dầu,… là những mặt hàng có sàn niêm yết, có thể dựa vào thông tin trên các sàn giao dịch đó để tính toán giá mua giá bán.
Mua bán máy móc thiết bị (ít khi áp dụng so sánh độc lập bên ngoài).
Trả phí lãi vay (trong trường hợp chỉ vay của bên liên kết và không vay từ phía ngân hàng thương mại, tức là không có giao dịch độc lập nội bộ thì có thể áp dụng giao dịch độc lập bên ngoài bằng cách so sánh mức lãi suất vay với lãi suất giao dịch liên kết trên thị trườ
Trả phí bản quyền (trả cho việc sử dụng công nghệ, thương hiệu nhãn hiệu, được tính dựa trên 1% doanh thu bán hàng). Lưu ý: Đối với giao dịch vay, giao dịch trả phí bản quyền chỉ được phép áp dụng giá giao dịch độc lập không được áp dụng các phương pháp còn lạ

Thứ tự ưu tiên của tiêu thức so sánh lựa chọn đối tượng so sánh độc lập

Phương pháp

Tiêu thức chính

Tiêu thức bổ trợ

So sánh giá giao dịch độc lập

· Đặc tính hàng hoá, dịch vụ

· Điều kiện hợp đồng (điều khoản giao hàng, điều khoản thanh toán,…)

· Chức năng thực hiện

· Điều kiện thị trường

>>Xem thêm:

2. Phương pháp giá bán lại

Phương pháp giá bán lại chỉ áp dụng đối với các trường hợp mua hàng hóa từ bên liên kết để bán cho các bên độc lập. Ví dụ: Doanh nghiệp A mua hàng từ công ty mẹ để phân phối cho khách hàng độc lập trên thị trường; phương pháp này không áp dụng đối với trường hợp mua từ bên độc lập và bán lại cho bên liên kết.

Giá mua từ bên liên kết được xác định bằng giá bán cho bên độc lập trừ đi một mức lợi nhuận gộp nhất định và các chi phí khác như hải quan, bảo hiểm, vận chuyển. Mức lợi nhuận gộp để chi trả các chi phí bán hàng, các chi phí hoạt động khác để đạt được mức lợi nhuận nhất định.

Tỷ suất lợi nhuận được tính bởi tỷ suất lợi nhuận gộp trên doanh thu thuần (Gross Margin – GM).

Phương pháp giá bán lại được chia làm 2 loại: Phương pháp giá bán lại nội bộ và phương pháp giá bán lại bên ngoài.

Phương pháp giá bán lại nội bộ

Công ty mua hàng từ bên liên kết để bán lại cho bên độc lập, đồng thời mua hàng từ bên độc lập để bán cho bên độc lập (việc mua hàng từ bên độc lập được coi là giao dịch nội bộ) và giao dịch này có thể dùng để so sánh tính toán cho việc mua hàng từ bên liên kết.

Phương pháp giá bán lại bên ngoài

Phương pháp giá bán lại bên ngoài áp dụng trong trường hợp giao dịch nội bộ cần xem xét thêm giao dịch bên ngoài giữa các bên độc lập trên thị trường.

Đối với phương pháp giá bán lại bên ngoài, công ty mua hàng từ bên độc lập và bán cho bên độc lập thì giao dịch có thể phục vụ cho việc xác định tỷ suất lợi nhuận gộp của công ty, từ tỷ suất lợi nhuận đó có thể áp dụng vào giao dịch mua hàng với bên liên kết để tính giá mua.

Lưu ý: Phương pháp giá bán lại áp dụng cho trường hợp các nhà phân phối thực hiện hoạt động mua và bán lại hoặc phân phối các tài sản hữu hình mua từ các bên liên kết, trong đó nhà phân phối:

Không tạo ra tài sản vô hình hoặc gắn liền với tài sản bán ra;
Không tham gia quá trình phát triển, gia tăng, duy trì, bảo vệ tài sản vô hình do bên liên kết sở hữu gắn với sản phẩm bán ra;
Không thực hiện gia công, chế biến, lắp ráp làm thay đổi đặc tính sản phẩm;
Không gắn nhãn hiệu thương mại để làm gia tăng giá trị sản phẩ

Thứ tự ưu tiên của tiêu thức so sánh lựa chọn đối tượng so sánh độc lập

Phương pháp

Tiêu thức chính

Tiêu thức bổ trợ

Giá bán lại

· Chức năng thực hiện (phân phối bán buôn, bán lẻ,…)

· Điều kiện thị trường

· Đặc tính hàng hoá, dịch vụ

· Điều liện hợp đồng (điều khoản giao hàng, điều khoản thanh toán,…)

>> Xem thêm:

3. Phương pháp giá vốn cộng lãi

Phương pháp giá vốn cộng lãi khá phổ biến trong thực tế; phương pháp này được áp dụng đối với trường hợp xác định giá bán hàng hóa cung cấp dịch vụ cho bên liên kết trong đó chi phí giá vốn phát sinh trong các bên độc lập. Trong đó:

Giá bán cho bên liên kết bằng giá vốn phát sinh với bên độc lập cộng thêm một mức lợi nhuận gộp nhất đị Mức lợi nhuận gộp để chi trả chi phí bán hàng, các chi phí hoạt động khác và đạt được một mức lợi nhuận thuần nhất định.
Tỷ suất lợi nhuận: Tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá vốn (Gross Cost Plus – GCP). Trong giao dịch này, giá vốn là bên tin cậy bởi đã phát sinh giao dịch với bên độc lập, doanh thu thuần là câu hỏi đang phải trả lời, tỷ suất lợi nhuận là tỷ suất phát sinh trên giá vố

Phương pháp giá vốn cộng lãi nội bộ

Công ty A vừa phát sinh chi phí với bên độc lập (mua nguyên liệu và thuê nhân công bên độc lập); sau đó A vừa bán hàng cho bên liên kết, vừa cho bên độc lập; giao dịch bán cho bên độc lập chính là giao dịch độc lập nội bộ và có thể dùng để so sánh tính toán giá bán cho bên liên kết.

Phương pháp giá bán bên ngoài

Phương pháp trên được dùng để so sánh giữa các giao dịch độc lập trên thị trường.

Phương pháp giá vốn cộng lãi được áp dụng rất rộng rãi để xác định giá trong các giao dịch liên kết, ví dụcác giao dịch sau:

Cung cấp dịch vụ gia công
Giá bán sản phẩm theo hợp đồng
Mua bán sản phẩm hàng hóa hữu hình
Cung cấp dịch vụ nội bộ tập đoàn (áp dụng phổ biến),…

>>Xem thêm:

4. Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần

Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần là phương pháp mở rộng của phương pháp giá bán lại và phương pháp giá vốn cộng lại (dựa trên lợi nhuận thuần thay vì lợi nhuận gộp).

Phương pháp này có thể được áp dụng để xác định giá của từng giao dịch hoặc tổng hợp trên nhiều giao dịch (trên cơ sở toàn bộ công ty).

Tỷ suất lợi nhuận sử dụng:

Tỷ suất lợi nhuận thuần chưa trừ vay lãi và thuế TNDN trên doanh thu thuần (Operating Margin – OM)
Tỷ suất lợi nhuận thuần chưa trừ vay lãi và thuế TNDN trên tổng chi phí (Net Cost Plus – NCP)

Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần khắc phục được hạn chế của phương pháp lợi nhuận gộp giá bán lại và giá vốn cộng lãi; về cơ bản hai phương pháp này chỉ là so sánh dựa trên lợi nhuận gộp dẫn tới các đơn vịso sánh (do khác biệt về cách hạch toán và kế toán); nhưng khi áp dụng tỷ suất so sánh lợi nhuận thuần thì những khác biệt đó được xử lý vì lợi nhuận thuần không thay đổi. Phương pháp này có thể áp dụng rộng rãi đối với hầu hết các giao dịch liên kết.

>> Xem thêm:

5. Phương pháp phân bổ lợi nhuận

Phương pháp phân bổ lợi nhuận không được coi là một phương pháp phổ biến. Các trường hợp áp dụng phương pháp phân bổ lợi nhuận của các bên liên kết:

Người nộp thuế tham gia thực hiện giao dịch liên kết tổng hợp, đặc thù, duy nhất, khép kín trong tập đoàn;
Các hoạt động phát triển sản phẩm mới, sử dụng công nghệ độc quyền tham gia vào chuỗi giá trị giao dịch độc quyền của tập đoàn;
Quá trình phát triển, gia tăng, duy trì, bảo vệ và khai thác tài sản vô hình độc quyền, không có căn cứ xác định giữa các bên liên kết;
Các giao dịch có liên quan chặt chẽ, thực hiện đồng thời;
Các giao dịch tài chính phức tạp liên quan đến nhiều thị trường tài chính trên thế giới;
Người nộp thuế tham gia các giao dịch liên kết kinh tế số, không có căn cứ xác định giá giữa các bên liên kết;
Người nộp thuế tham gia vào việc tạo giá trị tăng thêm thu được từ hợp lực trong tập đoàn.

Lợi nhuận được điều chỉnh của người nộp thuế được phân bổ trên tổng lợi nhuận của giao dịch liên kết, bao gồm lợi nhuận thực tế và lợi nhuận tiềm năng của các bên tham gia giao dịch liên kết có thể thu được.

Lợi nhuận điều chỉnh của người nộp thuế là tổng lợi nhuận cơ bản và lợi nhuận phụ trội.

Lợi nhuận cơ bản được xác định theo phương pháp so sánh lợi nhuận;
Lợi nhuận phụ trội xác định theo tỷ lệ phân bổ dựa trên một hoặc một số yếu tố như doanh thu, chi phí, tài sản hoặc nhân lực của các bên liên kết tham gia giao dịch và phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập.

>>Xem thêm:

Trên đây là 5 phương pháp xác định giá giao dịch liên kết. Tham khảo thêm Dịch vụ lập tờ khai và hồ sơ giao dịch liên kết TACA để hoàn thiện bộ hồ sơ giao dịch liên kết chuẩn chỉnh.