Chỉ số P/S – thị trường đang trả bao nhiêu cho mỗi đồng doanh thu của doanh nghiệp?

Chỉ số P/S hay tỷ lệ giá trên doanh số, là một thước đo định giá so sánh giá cổ phiếu với doanh thu của doanh nghiệp đó. Đây là thước đo thị trường tài chính định giá mỗi đô la doanh số hoặc lợi nhuận của công ty như thế nào. Nó cho biết số tiền mà các nhà đầu tư sẵn sàng trả cho một cổ phiếu trên mỗi đồng doanh số. Tỷ lệ thấp có thể cho thấy cổ phiếu rẻ, trong khi tỷ lệ cao có thể bị định giá quá cao.

Chỉ số P/S hé lộ điều gì về tình hình doanh nghiệp?

Khi so sánh với giá thị phần, tỷ lệ giá trên doanh số có thể giúp xác định một công ty bị định giá thấp hoặc định giá quá cao. Vì dữ liệu doanh thu thường khó thay đổi hoặc điều chỉnh hơn so với thu nhập ròng hoặc giá trị sổ sách của công ty, nên các chuyên gia đầu tư có thể dựa phần lớn vào tỷ lệ giá trên doanh số. Cho dù sự thật là tốt hay xấu, các nhà đầu tư đều muốn biết. Tỷ lệ giá trên doanh số xác định sức mạnh của một công ty mà không tính đến chi phí hoạt động, vốn có thể đã bị thay đổi trong quá khứ.

Vậy một chỉ số P/S như thế nào để được đánh giá là cao hoặc thấp? Cân nhắc 2 yếu tố sau:

• P/S trung bình trong ngành hoặc với doanh nghiệp cạnh tranh trực tiếp. So sánh chỉ số P/S của doanh nghiệp cạnh tranh có cùng quy mô trong điều kiện thị trường đang ổn định. Đây là một trong các cách để đánh giá hiệu quả chỉ số P/S của công ty đang rủi ro hay hấp dẫn.
• P/S trong quá khứ của chính doanh nghiệp đó. Đối với những công ty có hoạt động kinh doanh ổn định và vững mạnh, thì so sánh với quá khứ của nó là một ý tưởng tốt. Khi chỉ số P/S thấp hơn so với trung bình trong quá khứ thì bạn có thể lựa chọn mua và chờ thành quả.  

Ứng dụng thực tế của chỉ số P/S 

Chỉ số P/S – Công cụ hữu ích để đánh giá giá trị cổ phiếu

Tỷ lệ giá trên doanh số (P/S) cho biết thị trường đang định giá bao nhiêu cho mỗi đồng doanh thu của một công ty. Điều này giúp nhà đầu tư có cái nhìn trực quan hơn về mức định giá của cổ phiếu. Trong đa số trường hợp, P/S càng thấp, cổ phiếu càng hấp dẫn, vì điều đó có thể báo hiệu rằng doanh nghiệp đang bị thị trường định giá thấp so với tiềm năng thực sự của nó.

Chỉ số P/S đặc biệt hữu ích khi đánh giá các công ty tăng trưởng chưa có lợi nhuận hoặc đang trong giai đoạn phục hồi. Khi một doanh nghiệp chưa có thu nhập dương, các nhà đầu tư không thể sử dụng chỉ số P/E để định giá. Lúc này, P/S trở thành công cụ thay thế quan trọng. Nếu một công ty có chỉ số P/S thấp hơn mức trung bình ngành, đó có thể là dấu hiệu cho thấy cổ phiếu này đang bị định giá thấp và có cơ hội tăng giá khi thị trường điều chỉnh lại mức định giá trong tương lai.

>>Xem thêm:

•  Phương pháp Định giá doanh nghiệp theo doanh thu thời gian (Time-revenue)
•  Các chỉ số định giá cổ phiếu doanh nghiệp (Stock Valuation Ratios)

Chỉ số P/S – Giải pháp thay thế khi doanh nghiệp có thu nhập âm

Với những công ty đang chịu lỗ, chỉ số P/E trở nên vô nghĩa vì không thể tính toán với thu nhập âm. Ngược lại, chỉ số P/S vẫn có thể sử dụng để đánh giá doanh nghiệp, vì nó dựa trên doanh thu thay vì lợi nhuận. Điều này giúp nhà đầu tư xác định số tiền họ phải trả cho mỗi đô la doanh thu của công ty, ngay cả khi công ty chưa có lợi nhuận.

Chẳng hạn, nếu một công ty có chỉ số P/S là 0,7, trong khi các công ty cùng ngành có P/S trung bình là 2,0, thì cổ phiếu đó có thể đang bị định giá thấp. Nếu công ty cải thiện hiệu quả kinh doanh và tăng trưởng trở lại, thị trường có thể định giá lại cổ phiếu ở mức cao hơn, mang lại lợi nhuận đáng kể cho nhà đầu tư.

Ngược lại, nếu một doanh nghiệp có chỉ số P/S quá cao, điều đó có thể phản ánh sự lạc quan quá mức của thị trường. Khi tăng trưởng doanh thu không theo kịp kỳ vọng, cổ phiếu có thể giảm mạnh. Vì vậy, chỉ số P/S không chỉ giúp nhận diện cơ hội đầu tư mà còn là tín hiệu cảnh báo khi cổ phiếu bị định giá quá cao.

>>Xem thêm: How to Use Price-to-Sales (P/S) Ratios to Value Stocks

Chỉ số P/S trong đánh giá doanh nghiệp

Đánh giá một doanh nghiệp đang thua lỗ. Với những doanh nghiệp đang bị thua lỗ, sử dụng các chỉ số phụ thuộc vào lợi nhuận như P/E có thể không có ý nghĩa. Khi đó, sử dụng chỉ số P/S sẽ mang lại hiệu quả hơn. Chỉ số P/S có thể được dùng để so sánh với giá trị trong quá khứ hoặc với các đối thủ trong ngành. Nhờ đó đánh giá được tổng quan quá trình hoạt động của doanh nghiệp.

Đánh giá doanh nghiệp có dấu hiệu bóp méo lợi nhuận. Lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị thay đổi bằng các thủ thuật kế toán. Khi này, thông tin nhà đầu tư nhận được sẽ không chính xác. Trong khi đó, nếu sử dụng chỉ số P/S, nhà đầu tư có thể nhận ra điểm bất thường dựa vào bảng cân đối kế toán. Chẳng hạn, khi các khoản phải thu tăng nhanh hơn so với doanh thu, có thể doanh nghiệp chỉ đang ghi nhận doanh thu sớm thay vì dòng tiền thực tế.

Phát hiện xu hướng chuyển dịch ngành mới. Với sự tác động của công nghệ thông tin, các ngành nghề thường có xu hướng chuyển dịch nhanh chóng. Đặc biệt với các ngành năng lượng tái tạo, thương mại điện tử, ô tô tự lái,…. Sự thay đổi này sẽ tác động mạnh đến doanh thu của các doanh nghiệp. Vì vậy chỉ số P/S có thể phản ánh trực quan tác động của xu hướng.

>>Xem thêm: Phân tích các chỉ số tài chính (Financial Ratio Analysis)

Nhược điểm của chỉ số P/S 

Chỉ số cấp cao nhất về hiệu suất tài chính của một công ty là doanh thu. Mặc dù cần nắm rõ các thủ tục ghi nhận doanh thu của công ty để điều chỉnh doanh thu tạo ra trong mỗi quý một cách phù hợp, nhưng nó ít bị thao túng kế toán hơn so với thu nhập ròng. Tuy nhiên, chỉ số P/S vẫn tồn tại một số nhược điểm nghiêm trọng:

Chỉ số P/S thiếu khả năng phản ánh lợi nhuận thực tế

Mặc dù doanh thu là một chỉ báo quan trọng về quy mô hoạt động của doanh nghiệp, nhưng nó không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác sức khỏe tài chính. Doanh thu chỉ thực sự có ý nghĩa nếu cuối cùng có thể chuyển hóa thành lợi nhuận.

Chẳng hạn, các công ty xây dựng thường có doanh thu lớn, nhưng lợi nhuận lại khá khiêm tốn do chi phí vận hành cao, trừ khi có các đợt bùng nổ xây dựng. Ngược lại, một công ty phần mềm có thể tạo ra 4 đồng lợi nhuận ròng trên mỗi 10 đồng doanh thu. Sự khác biệt này cho thấy doanh thu không thể được so sánh một cách đơn thuần giữa các ngành.

Vì vậy, khi sử dụng chỉ số P/S, nhà đầu tư cần xem xét thêm biên lợi nhuận và so sánh với các công ty cùng ngành để có cái nhìn toàn diện hơn về hiệu quả tài chính.

Chỉ số P/S không phân biệt doanh thu chất lượng cao hay thấp

Không phải tất cả doanh thu đều có giá trị như nhau. Một công ty có thể có doanh thu cao nhưng nếu phần lớn đến từ chiết khấu, trợ giá, hoặc bán hàng một lần mà không có tính bền vững, thì doanh thu đó không phản ánh chính xác giá trị dài hạn. Chỉ số P/S không thể hiện được sự khác biệt giữa một công ty có doanh thu ổn định, bền vững và một công ty tăng trưởng doanh thu nhất thời.

Chỉ số P/S không phản ánh rủi ro tài chính

Chỉ số P/S bỏ qua yếu tố nợ của doanh nghiệp, khiến nó trở thành một thước đo chưa toàn diện khi đánh giá giá trị công ty. Một doanh nghiệp có chỉ số P/S thấp nhưng không có nợ sẽ là khoản đầu tư hấp dẫn hơn nhiều so với một doanh nghiệp có cùng chỉ số P/S nhưng gánh nặng nợ lớn. Khoản nợ này không chỉ cần được thanh toán mà còn đi kèm với chi phí lãi vay, làm tăng áp lực tài chính. Do đó, các công ty có mức nợ cao sẽ cần tạo ra doanh số lớn hơn để duy trì hoạt động và trả nợ.

Đặc biệt, những công ty đang đối mặt với nguy cơ phá sản có thể xuất hiện với chỉ số P/S thấp, không phải vì hoạt động tốt mà do giá cổ phiếu lao dốc trong khi doanh thu chưa sụt giảm ngay. Điều này có thể tạo ra ảo giác về một cơ hội đầu tư hấp dẫn, nhưng thực tế lại ẩn chứa nhiều rủi ro.

Làm thế nào để tính chỉ số P/S? 

Tỷ lệ giá trên doanh thu (P/S) là một chỉ số quan trọng giúp đánh giá giá trị của một công ty dựa trên doanh thu mà công ty tạo ra. Việc tính toán chỉ số này khá đơn giản, chỉ cần hai số liệu chính: vốn hóa thị trường và tổng doanh thu của công ty.

Dịch vụ Tư vấn tài chính doanh nghiệp

Tham khảo các dịch vụ khác của Taca tại đây:

• Dịch vụ báo cáo tài chính chuẩn mực VAS và IFRS
• Dịch vụ tìm nhà đầu tư và gọi vốn
• Dịch vụ cấu trúc bộ máy quản trị tài chính doanh nghiệp
• Dịch vụ xây dựng chiến lược nguồn vốn doanh nghiệp
• Dịch vụ Xây dựng mô hình tài chính đánh giá dự án kinh doanh
• Dịch vụ Tư vấn M&A mua bán sáp nhập doanh nghiệp

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số P/S (Tỷ lệ giá trên doanh thu) tốt là bao nhiêu?

Nhìn chung, chỉ số P/S nhỏ hơn (tức là nhỏ hơn 1,0) thường được coi là khoản đầu tư tốt hơn vì nhà đầu tư trả ít hơn cho mỗi đơn vị doanh số. Tuy nhiên, doanh số không phản ánh toàn bộ bức tranh, vì công ty có thể không có lãi và có chỉ số  P/S thấp.

Tỷ lệ giá trên doanh thu tốt cho công ty tăng trưởng là bao nhiêu?

Các công ty có chỉ số P/S từ 0,75 đến 1,5 được coi là mua mạnh. Những công ty có chỉ số P/S lớn hơn ba được coi là rủi ro cao. Tuy nhiên, chỉ số P/S thấp không phải là số liệu duy nhất cần xem xét. Mặc dù chỉ số thấp hơn thường là một dấu hiệu tốt, nhưng các công ty đang tăng trưởng nhanh thường có chỉ số P/S cao hơn vì mọi người kỳ vọng họ sẽ kiếm được nhiều tiền hơn trong tương lai. 

Sự khác biệt giữa tỷ lệ giá trên doanh thu (P/S) và tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) là gì?

Tỷ lệ giá trên doanh số (P/S) so sánh giá cổ phiếu của công ty với doanh thu hàng năm (doanh số). Tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) so sánh giá cổ phiếu của công ty với thu nhập hàng năm (lợi nhuận).

Taca Business Consulting,